ΙΑΠΩΝΙΑ, του Γιώργου Μπάκα

 ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΚΑΣ 

Τάξη, Μνήμη και Σιωπή

Ένα Ταξίδι από το Τόκιο στα Νησιά

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Δεν ταξιδεύω για να δω αξιοθέατα.

Τα αξιοθέατα είναι απλώς οι αφορμές.

Ταξιδεύω για να καταλάβω πώς λειτουργεί ένας τόπος. Πώς σκέφτονται οι άνθρωποι. Πώς οργανώνουν

τον χώρο τους. Πώς τρώνε, πώς στέκονται, πώς σωπαίνουν.

Η Ιαπωνία με ενδιέφερε χρόνια. Όχι για τα anime ούτε για την τεχνολογία της — αυτά είναι η επιφάνεια. Με ενδιέφερε για την πειθαρχία της. Για την καθαριότητά της. Για την αίσθηση ότι τίποτα

δεν αφήνεται στην τύχη.

Ήθελα να δω αν όλα αυτά είναι μύθος ή πραγματικότητα.

Το ταξίδι ξεκίνησε στο Τόκιο και εξελίχθηκε σε μια διαδρομή που πέρασε από αυτοκρατορικές

πρωτεύουσες, πόλεις-σύμβολα καταστροφής, επαρχιακά νησιά, ηφαιστειακά τοπία και αστικές εκρήξεις ενέργειας.

Δεν είναι ταξιδιωτικός οδηγός αυτό που κρατάς.

Είναι ημερολόγιο που ωρίμασε.

Τόκιο: Η Μηχανή

Οι διαδικασίες εισόδου στη χώρα ήταν βαρετές, όπως πάντα, αλλά άψογα οργανωμένες και με ευγενικούς υπαλλήλους. Από την πρώτη στιγμή καταλαβαίνεις ότι βρίσκεσαι σε ένα σύστημα που λειτουργεί.

Στην έξοδο μας περίμενε η υπάλληλος του γραφείου με όλο το πληροφοριακό υλικό και τα εισιτήρια.

Κλείσαμε και τις θέσεις στο Shinkansen — στην «πράσινη» πρώτη θέση. Αγόρασα δύο κάρτες SIM

μόνο για δεδομένα. Πρακτικότητα. Καμία υπερβολή.

Ο οδηγός μάς περίμενε με μια μαύρη Toyota λιμουζίνα. Στη μία το μεσημέρι ήμασταν στο ξενοδοχείο.

Η reception βρισκόταν στον 25ο όροφο. Το δωμάτιο στον 32ο.

Μοντέρνο. Καθαρό. Με θέα. Και μικρό.

Το Τόκιο δεν χαρίζεται σε τετραγωνικά.

Το απόγευμα περπατήσαμε στη γειτονιά. Η πόλη ήσυχη. Καθαρή. Ασφαλής. Ζεστός και στεγνός

καιρός. Μια μπύρα έξω πριν επιστρέψουμε.

Το Τόκιο δεν προσπαθεί να σε γοητεύσει.

Σε παρατηρεί.

Είναι μια πόλη που λειτουργεί σαν μηχανή: πολύπλοκη, ακριβής, απρόσωπη αλλά όχι αφιλόξενη. Μια

μηχανή που παράγει καθημερινότητα.

Και ίσως αυτό είναι πιο εντυπωσιακό από οποιοδήποτε αξιοθέατο.

Από το Τόκιο στην Kanazawa: Ταχύτητα και Παράδοση

Στις 10:24 ακριβώς ξεκίνησε το Shinkansen.

Η ακρίβεια εδώ δεν είναι αρετή. Είναι κανόνας.

Η διαδρομή προς την Kanazawa έγινε με ταχύτητα περίπου 300 χιλιομέτρων την ώρα. Χωρίς θόρυβο.

Χωρίς κραδασμούς.

Η Kanazawa μάς υποδέχθηκε με τον εντυπωσιακό γυάλινο θόλο του σταθμού της — ένα αρχιτεκτονικό

δείγμα σύγχρονης Ιαπωνίας.

Στη συνοικία των σαμουράι, στο σπίτι της οικογένειας Nomura, οι ψηλοί τοίχοι και οι διακριτές πύλες μαρτυρούσαν ιεραρχία. Στην αυλή, το νερό σχημάτιζε μικρές λιμνούλες με χρυσόψαρα.

Στο μικρό μουσείο υπήρχαν σπαθιά και επιστολές Shogun. Σε μία από αυτές διαβάζεις:

«Σε ευχαριστώ που σκότωσες τον αντίπαλο πολεμιστή και μου έφερες το κεφάλι του.»

Η ευγένεια της σημερινής Ιαπωνίας έχει βαθιές, βίαιες ρίζες.

Στην Kanazawa ένιωσα για πρώτη φορά κάτι που θα επιβεβαιωνόταν σε όλο το ταξίδι:

Η Ιαπωνία δεν επιδιώκει το εντυπωσιακό.

Επιδιώκει το άρτιο.

Hiroshima: Η Πόλη που Ζει από τη Μνήμη

Το Μουσείο της Ατομικής Βόμβας δεν αφήνει περιθώρια για ελαφρότητα.

Οι φωτογραφίες πριν και μετά την 6η Αυγούστου 1945 δείχνουν μια πόλη που εξαφανίστηκε μέσα σε δευτερόλεπτα.

Στην είσοδο υπάρχει ένα ρολόι που μετρά τις ημέρες από τις 8:15 της 6ης Αυγούστου 1945 αλλά και

από την τελευταία πυρηνική δοκιμή στον κόσμο.

Μια υπενθύμιση ότι η ιστορία δεν τελείωσε.

Η Hiroshima δεν είναι πόλη που επισκέπτεσαι για ευχαρίστηση.

Είναι πόλη που επισκέπτεσαι για να θυμηθείς.

Και φεύγεις πιο σιωπηλός απ’ όσο έφτασες.

Kyoto: Η Πρωτεύουσα που Δεν Έπεσε Ποτέ

Αν το Τόκιο είναι η μηχανή της σύγχρονης Ιαπωνίας, το Kyoto είναι η μνήμη της.

Το Kinkaku-ji λάμπει ακόμη και κάτω από μουντό ουρανό.

Στο Fushimi Inari οι κόκκινες πύλες δημιουργούν υπνωτικό ρυθμό.

Στο κάστρο Nijō περπατήσαμε πάνω στα «πατώματα των αηδονιών». Ξύλινα δάπεδα που κελαηδούν

όταν τα πατάς — σύστημα ασφαλείας μιας άλλης εποχής.

Το Kyoto είναι πόλη στρωμάτων. Ιστορία πάνω στην ιστορία. Θρησκεία δίπλα στο εμπόριο. Ηρεμία

μέσα στο πλήθος.

Δεν είναι πόλη που σε εντυπωσιάζει με θόρυβο.

Σε κερδίζει με αντοχή.Shikoku: Η Περιφέρεια της Σιωπής

Αφήνοντας το Kyoto, η Ιαπωνία χαμήλωσε τον τόνο της.

Στο Takamatsu, ο κήπος Ritsurin είναι υπόδειγμα ελεγχόμενης φύσης. Τίποτα δεν είναι τυχαίο και

όμως όλα μοιάζουν φυσικά.

Στην Kotohira, τα 1.368 πέτρινα σκαλοπάτια οδηγούν σε ιερό τόπο. Σταμάτησα περίπου στα χίλια.

Μερικές φορές η πρόθεση αρκεί.

Το απόγευμα φτάσαμε σε ένα ryokan μέσα στο δάσος.

Το ryokan δεν είναι απλώς ξενοδοχείο. Είναι τελετουργία.

Τατάμι, χαμηλά τραπέζια, διακριτικές υποκλίσεις, δείπνο σε πολλαπλά μικρά πιάτα με απόλυτη

αισθητική ακρίβεια.

Και το onsen.

Βυθίζεσαι κουρασμένος και βγαίνεις ελαφρύτερος. Όχι μόνο σωματικά.

Το Shikoku δεν ήταν η κορύφωση του ταξιδιού.

Ήταν η παύση του.

Kumamoto: Ρωγμή και Επιμονή

Το κάστρο του Kumamoto τραυματίστηκε βαριά στον σεισμό του 2016.

Από το περιφερειακό μονοπάτι το βλέπεις δεμένο με σκαλωσιές. Και όμως, τίποτα δεν θυμίζει

εγκατάλειψη.

Στην Ιαπωνία η καταστροφή δεν είναι τέλος.

Είναι παύση.

Η πόλη ζει κανονικά. Αγορές, εστιατόρια, καθημερινότητα.

Η επιμονή εδώ δεν είναι ηρωική.

Είναι καθημερινή