Ζήσης Σαρίκας: Ἡ κατηφόρα

 

planodion on 15 Φεβρουάριος 2026 Ζήσης Σαρίκας (Ἀφιέρωμα 12/22) Ἡ κα­τη­φό­ρα   ΙΧΑΝ ΠΑΘΕΙ τὰ νεῦ­ρα της καὶ τὴν ἀπέ­φευ­γα. Στὸ τέ­λος, ὕστε­ρα ἀπὸ πολ­λὰ πα­ρα­κά­λια, κα­νο­νί­σα­με νὰ βγοῦ­με. Πή­γα­με σὲ μιὰ τα­βέρ­να στὰ Κά­στρα· εἶ­χε μα­ζί της καὶ τὸ αἴ­σθη­μα, ἕνα ἀφρᾶ­το μαλ­θα­κὸ παι­δὶ μὲ μου­στα­κά­κι ποὺ δού­λευε σὲ κά­ποια τρά­πε­ζα. Αὐ­τὴ προ­στα­τευ­τι­κὴ κι ἀνή­συ­χη, μὲ τὸ μυα­λό της, ὅπως πάν­τα, ξυ­ρά­φι. «Γνω­ρι­στή­κα­με στὸ ψυ­χια­τρεῖο», μοῦ εἶ­πε στὰ γρή­γο­ρα. Γύ­ρι­σα τὴν κου­βέν­τα ἀλ­λοῦ, ἀλ­λὰ χω­ρὶς ἐπι­τυ­χία. Ἔπια­σε νὰ ξε­τυ­λί­γει τὸ κου­βά­ρι της: προ­σπα­θοῦ­σε νὰ μοῦ ἐξη­γή­σει τί ἦταν ἡ κρί­ση ποὺ τὴν ἔπια­σε, ποιός τὴν πῆ­γε στὸν νο­σο­κο­μεῖο, πῶς τὴν ἀν­τι­με­τώ­πι­σαν ἐκεῖ, πῶς γνώ­ρι­σε τὸν Γιάν­νη, τί ἔκα­νε μὲ τὴ δου­λειὰ καὶ τοὺς γο­νεῖς της. Ἡ με­λαγ­χο­λία καὶ ἡ ὑπε­ρευαι­σθη­σία σὲ πα­λα­βὴ ἐναλ­λα­γὴ μὲ τὴν πα­ραί­σθη­ση καὶ τὴν ἀπό­γνω­ση. Ἐγώ, δί­χως νὰ τὸ πά­ρω χα­μπά­ρι, βάλ­θη­κα νὰ τὴν ἐγ­καρ­διώ­νω καὶ νὰ τὴ συμ­βου­λεύω. Δὲν τὰ σή­κω­νε ὅμως αὐ­τά. Μοῦ ἀπαν­τοῦ­σε πά­ραυ­τα, εἰ­ρω­νι­κὰ ἢ ἐπι­θε­τι­κά. Σὲ λί­γο μὲ εἶ­χε κλεί­σει ὁρι­στι­κὰ στὴν ἄμυ­να. Μπο­ροῦ­σε πλέ­ον νὰ μοῦ τὰ ψά­λει ἐλεύ­θε­ρα. Εἶ­χε ἔρ­θει ἡ ὥρα τῆς ἀπό­δο­σης εὐ­θυ­νῶν. Δὲν τῆς ἄρε­σε κα­θό­λου ὁ οἶ­κτος καὶ ἡ ὑπο­κρι­σία μου. Εἶ­χα τὶς ἀπαν­τή­σεις ἕτοι­μες πρὶν ἐκεί­νη πεῖ ὅ,τι εἶ­χε νὰ μοῦ πεῖ. Αὐ­τὰ τὰ κά­νουν οἱ για­τροί. Ἔτσι εἶ­ναι οἱ φί­λοι;        Τὴν ἔβλε­πα στε­νο­χω­ρη­μέ­νος νὰ ξε­τυ­λί­γει καὶ νὰ ξα­να­τυ­λί­γει ἐκεῖ­νο τὸ κου­βά­ρι καὶ πα­ρα­κα­λοῦ­σα νὰ πε­ρά­σει ἡ βρα­διά. Ἤξε­ρα κιό­λας πό­σες ἀνα­βο­λὲς θὰ γνώ­ρι­ζε ἡ ἑπό­με­νη συ­νάν­τη­σή μας. Τὸ πα­ρα­λή­ρη­μά της βρι­σκό­ταν σ' ἄλ­λο δρό­μο ἀπὸ τὴν δι­κή μου ἀνημ­πο­ριά.        Κα­θὼς κα­τη­φο­ρί­ζα­με ἐπί τέ­λους γιὰ τὴν πό­λη, στὸ ἀπο­πνι­κτι­κὸ σο­κά­κι πλάϊ στὰ νε­κρο­τα­φεῖα, ξέ­σπα­σε: μ' ἔπια­σε ἀπ' τὸ μα­νί­κι μὲ δύ­να­μη γιὰ νὰ στα­θῶ καὶ βάλ­θη­κε νὰ τρα­γου­δά­ει μὲ σπα­ρα­κτι­κή, πα­ρά­φω­νη φω­νὴ ρε­μπέ­τι­κα καὶ λαϊ­κὰ τρα­γού­δια. Ἀστα­μά­τη­τα. Τρά­βη­ξα πί­σω τὸ χέ­ρι μου καὶ πή­δη­σα στὸ σκο­τά­δι. Πηγή: Ζή­σης Σα­ρί­κας, Ψί­χου­λα, Μι­κρὰ πε­ζά, Πα­νο­πτι­κόν, Γ΄ ἔκ­δο­ση, 2019 (Α΄ ἔκ­δο­ση, Νη­σῖ­δες, 1998). Γιὰ τὸ ἀ­φι­έ­ρω­μα δεῖ­τε τὴν Εἰ­σα­γω­γή: Γιάν­νης Πα­τί­λης: «Ζή­σης Σα­ρί­κας. Ἕνας ὀξὺς ἐλευ­θε­ρια­κὸς πα­ρα­τη­ρη­τὴς τῆς νε­ο­ελ­λη­νι­κῆς πραγ­μα­τι­κό­τη­τας» Ζή­σης Σα­ρί­κας (Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1953). Σπού­δα­σε Nε­ο­ελ­λη­νι­κὴ Φι­λο­λο­γία καὶ Φι­λο­σο­φία στὴ Φι­λο­σο­φι­κὴ Σχο­λὴ τοῦ Ἀρι­στο­τε­λεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λο­νί­κης. Εἶ­ναι συγ­γρα­φέ­ας, με­τα­φρα­στὴς καὶ ἐπι­με­λη­τὴς ἐκ­δό­σε­ων. Ἔγρα­ψε τὰ βι­βλία: Μῦ­θοι τῆς τε­χνο­λο­γί­ας (Ἐκ­δο­τι­κὴ Θεσ­σα­λο­νί­κης, 1987), Ψί­χου­λα: μι­κρὰ πε­ζά (Νη­σῖ­δες, 1998· Πα­νο­πτι­κόν, 2008), Τὸ ὅρα­μα τοῦ ὑπε­ράν­θρω­που: μιὰ ἑρ­μη­νεία τοῦ ἔρ­γου τοῦ Φρίν­τριχ Νί­τσε «Ἔ­τσι μί­λη­σε ὁ Ζα­ρα­τού­στρα» (Νη­σῖ­δες, 2003· Βά­νιας, 2008· Πα­νο­πτι­κόν, 2014), Μα­κριὰ ἀπ' τὸν κό­σμο (Πα­νο­πτι­κόν, 2008), Ἀν­θρώ­πι­νες σκιές (Πα­νο­πτι­κόν, 2012), Κυ­ρια­κὴ ρε­πό (Ἑστία, 2014). Ἔχει με­τα­φρά­σει στὰ ἑλ­λη­νι­κὰ τὸ σύ­νο­λο τοῦ φι­λο­σο­φι­κοῦ ἔρ­γου τοῦ Φρίν­τριχ Νί­τσε, ἔρ­γο ποὺ δι­ήρ­κε­σε εἴ­κο­σι χρό­νια, κα­θὼς καὶ ἔρ­γα τῶν Ντιν­τε­ρό, Μπα­κού­νιν, Στίρ­νερ, Φρόϊντ, Φου­κό, Μπον­τρι­γιάρ, Κα­στο­ριά­δη, Κοϊ­ρὲ καὶ τῶν στο­χα­στῶν τῆς Σχο­λῆς της Φραν­κφούρ­της. Ὑπῆρ­ξε διευ­θυν­τὴς τῆς σει­ρᾶς ἀρ­χαί­ων Ἑλ­λή­νων συγ­γρα­φέ­ων στὶς ἐκ­δό­σεις Ἐξάν­τας, κα­θὼς καὶ τοῦ βρα­χύ­βιου ἐκ­δο­τι­κοῦ οἴ­κου τοῦ Ἀρι­στο­τε­λεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λο­νί­κης. Τὸν Νο­έμ­βριο τοῦ 2016 τι­μή­θη­κε ἀπὸ τὴν Ἑται­ρεία Συγ­γρα­φέ­ων μὲ τὸ βρα­βεῖο "Δι­δῶ Σω­τη­ρί­ου" γιὰ τὸ σύ­νο­λο τοῦ ἔρ­γου του. Ση­μαν­τι­κὴ ἐ­νη­με­ρω­ση γιὰ τὴν πο­ρεί­α τοῦ ἱ­στο­λο­γί­ου: Δεῖ­τε ἐ­δῶ: Γιάν­νης Πα­τί­λης: Πλα­νό­δι­ον – Ἱ­στο­ρί­ες Μπον­ζάι. Στρο­φή .