ΜΠΡΙΖΟΛΕΣ ΚΑΙ ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ

 

ksipnistere 05/02/2026

Του Γιάννη Σχίζα *

H Τσικνοπέμπτη είναι μια θέσμιση που καλά κρατεί, που δεν χάνει την αίγλη της με τίποτε, που με την επιτόπια παρουσία της θυμίζει την παλιά ελληνική γειτονιά. Για τους πιο παλαιούς πάντως θυμίζει το σενάριο ενός ελληνικού έργου που διαδραματίζεται επί γερμανικής κατοχής , και έχει σαν πρωταγωνιστή – ποιόν άλλο – τον Θανάση Βέγγο: Ο οποίος, πεινάλας ων, παρακαλεί κάποιον ταβερνιάρη να του επιτρέψει να πλευρίσει μια κατσαρόλα που εκπέμπει τις ηδονικές οσμές βραζόμενου κουνελίου και εκεί, «εν φαντασία και άρτω» -καταπώς θα έλεγε ο Καβάφης- να ζήσει την ψευδαίσθηση της κρεοφαγίας μασουλώντας ψωμί….

Έχω υπόψη μου την μπλούζα κάποιου ελληναρά που διακήρυσσε σε απλά ελληνικά «When you were discovering the meat we already had cholesterol” –

δηλαδή «όταν εσείς (οι Δυτικοί, οι μη-Έλληνες) ανακαλύπτατε το κρέας, εμείς ήδη είχαμε χοληστερίνη»… Και αναρωτιέμαι, τι απέγινε ο συγκεκριμένος κύριος: παραμένει κρεοφάγος, χοληστερινούχος και Έλλην, ή έχει προσανατολισθεί καταναγκαστικά στη μεσογειακή δίαιτα;

O tempora, o mores! γνωμάτευαν οι Λατίνοι , βλέποντας τις αλλαγές των ηθών. Σε αυτά τα ήθη εντάσσεται και το ελληνοκεντρικό αυτιστικό ήθος ορισμένων, που διαδηλώνει μια κατά φαντασίαν υπεροχή έναντι πάντων και πασών. Που συνιστά προστάδιο φασιστικοποίησης, χωρίς συνήθως να συλλαμβάνεται από τα ιδεολογικά ραντάρ του ρηχού αντιφασισμού…

Όμως εδώ ο στόχος μας είναι το «τσικνίσου και μη ερεύνα», που αναδύεται ανέμελα στον λόγο των μίντια. Εδώ αφήνουμε στην άκρη τους φανατικούς υγιεινιστές και τους ιδεολόγους φυτοφάγους, που θα μπορούσαν απλώς να ανεχθούν την Τσικνοπέμπτη ως ανάλογη της ημέρας γυναικοκρατίας στη Βόρεια Ελλάδα , εν μέσω της ανδροκρατίας 364 ημερών: Οι υπόλοιποι θα μπορούσαν να σκεφθούν την παλινωδία της χώρας, από τη μεταπολεμική κυριαρχία της φασολάδας στον καταναλωτισμό με τους εξοχικούς ταβερνοχώρους να αντικαθιστούν τα κεφτεδάκια των γιαγιάδων σε τάπερ, μετά την μνημονιακή έξωση από τον «παράδεισο» και μετά την επάνοδο στο Μπριζολιστάν…

Η Ελλάδα, χώρα με 60 εκατομμύρια στρέμματα βοσκοτόπων, θα μπορούσε να είναι εξαγωγική σε κρέας και σε κτηνοτροφικά προϊόντα -όμως τα «κατάφερνε» μέχρι το 2007 να εισάγει ζώντα ζώα και κρέατα πάνω από 1 δισ. ευρώ. Δυο τινά έπρεπε να γίνουν: Ή ανασυγκρότηση της ελληνικής κτηνοτροφίας ή συνειδητή και μεγάλης κλίμακας στροφή στη μεσογειακή διατροφή, όπως έγινε προ καιρού σε μια Βελγική πόλη. Όμως, δεν έγινε τίποτε από τα δυο! Και φτάσαμε εδώ που φτάσαμε, με τον κόσμο να έχει στερηθεί των συνηθισμένων κρεάτων, με την ακρίβεια να θερίζει εισοδήματα και με τις ενδόμυχες φαντασιώσεις για 1,2,3… πολλές Τσικνοπέμπτες μέσα στο χρόνο, όπως έλεγαν κάποτε : 1,2,3… πολλά Βιετνάμ!

ΠΕΡΙ ΦΑΓΗΤΟΥ, ΓΕΝΙΚΏΣ

Το φαγητό είναι βεβαίως μια θεμελιακή απόλαυση της ζωής, είναι ηδονή που δεν μπορεί να υποβαθμιστεί σε μια διαδικασία πρόσληψης «χρησίμων» υλών: όμως, εκτός από τις επιταγές της γεύσης που κορυφώνονται τις Τσικνοπέμπτες, υπάρχουν και οι επιταγές της υγείας, της αισθητικής, της καλής αφομοίωσης. Γι’ αυτό όταν ακούω να προτείνονται συνταγές όπου συμμετέχουν τηγάνια, ανακατεύονται πρωτεΐνες και χρησιμοποιούνται πάμπολλα και αμφίβολης συμβατότητας υλικά, πείθομαι πως η υγιεινή δεν λαμβάνεται υπόψη.

Στην προκειμένη περί
πτωση έχουμε να κάνουμε με «μονοκαλλιέργεια» της γεύσης, με παραγνώριση του «χρονικού βάθους» των συνεπειών των τροφίμων: έχουμε να κάνουμε με επιστροφή στον πρωτογονισμό, όπου το άμεσο αίσθημα από την πρόσληψη της τροφής ήταν και το μοναδικό κριτήριο επιλογής του φαγητού.

Κάποτε υπήρχε μια έντονη κριτική της κρεοφαγικής κουλτούρας του πρώτου κόσμου, η οποία βασιζόταν στο ότι μεγάλες ποσότητες φυτικών ζωοτροφών εξάγονταν «από το πιάτο» των τριτοκοσμικών χωρών… Τι έγινε όλη αυτή η πολεμική της δεκαετίας του 1980 και 1990 για το «κρέας μας που είναι ο λιμός τους»;

. Ο Ρενέ Ντιμόν, υποψήφιος των Γάλων Οικολόγων το 1972, έλεγε την περίφημη φράση «η πείνα τους-η τροφή μας» για να δείξει την εξάρτηση των οικονομιών μέσα από το περίπλοκο δίκτυο των διεθνών σχέσεων. Όπου οι οικονομίες της καπιταλιστικής περιφέρειας υποχρεώνονταν να καλλιεργούν σιτηρά και άλλες ζωοτροφές για να ταΐζουν στη σχέση 10 προς 1 (10 κιλά ζωοτροφές προς 1 κιλό κρέας) τα βοοειδή των ανεπτυγμένων χωρών που κατέληγαν στο πιάτο του πρώτου κόσμου.

Στη δεκαετία του 1980 μια διεθνής οικολογική οργάνωση οι «Φίλοι της Γης» διεξήγαγαν καμπάνια για να σώσουν τα δάση του Αμαζονίου από την εκχέρσωση και τη μετατροπή τους σε φυτείες ζωοτροφών, που τελικά θα κατέληγαν στα καταναλώσιμα χάμπουργκερ του αμερικανικού Βορρά. Τότε υπήρχε ένα πραγματικό αντιιμπεριαλιστικό κίνημα, ένα κίνημα αλληλεγγύης και συμπαράταξης με τον Τρίτο Κόσμο. Κίνημα που δεν περιορίζονταν στην υποδοχή μεταναστών.