ΚΑΛΗ ΤΡΟΦΗ – ΚΑΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

  ksipnistere 17/02/2026

Του Γιάννη Σχίζα*

Αυτό το δραματικό επεισόδιο του τουφεκισμού 200 πατριωτών στην Καισαριανή θα καταβροχθίσει την επικαιρότητα τις επόμενες ημέρες και θα εκτοπισθεί μόνο από ένα γεγονός ανάλογης αξίας. Μέχρι να εμφανισθεί αυτό το τελευταίο, αξίζει να προσθέσουμε κι εμείς κάτι στους σχολιασμούς : Και πριν απ’ όλα να εγκωμιάσουμε την οπτικά σαφή και αναντίρρητα ευθυτενή, θαρραλέα και περήφανη στάση των καταδικασμένων σε θάνατο, όπως διαγράφεται στο παρουσιαστικό τους. Κι έπειτα ένα γεγονός που έλαβε χώρα 3 ημέρες μετά την εκτέλεση, που δεν έγινε στα ψηλά βουνά και στα λαγκάδια, αλλά στην Πλατεία Κολωνακίου. Αφηγείται η κυρία Λητώ Κατακουζηνού :

««Ο ,αντρας μου φόρεσε τη μαύρη γραβάτα του, ντύθηκα και εγώ στα μαύρα και βγήκαμε έξω να συναντήσουμε κάναν φίλο να μοιραστούμε τον πόνο μας. Στην πλατεία Κολωνακίου πέσαμε πάνω σε κάτι γνωστούς. “Γιατί μαυροντυμένοι; Τι σας συμβαίνει;” ρώτησαν ανήσυχοι. “Διακόσιοι Ελληνες τουφεκίστηκαν και ρωτάτε τι μας συμβαίνει; Σήμερα όλοι οι Ελληνες πρέπει να μαυροντυθούμε”. “Αγγελε, δεν είσαι με τα καλά σου. Δεν ξέρετε, λοιπόν, πως όλοι αυτοί ήταν κομμουνιστές;”. Παγώσαμε. “Δεν ξέρω και ούτε μ’ ενδιαφέρει. Ελληνες ήταν και πολεμούσαν τον εχθρό. Και σαν Ελληνες έχουμε χρέος να τους πενθήσουμε!”. “Αγγελε, πρόσεξε, στραβό δρόμο πήρες, αυτοί θέλουν να πιουν το αίμα μας”. “Των Γερμανών, θέλετε να πείτε…”. “Ασ’ τους Γερμανούς, πόλεμο κάνουν οι άνθρωποι. Τους άλλους, αυτούς που πενθείτε σήμερα, αυτούς να φοβάστε”».

Αφήνουμε λοιπόν κι εμείς άθικτη τη στάση των Γερμανών στη σημερινή συγκυρία και ασχολούμαστε «μόνο» με τη στάση αυτών και των ομοίων τους στο πρόβλημα της διατροφής. Αυτό που ονομάστηκε το 2013 από μια καμπάνια πολιτών “Goodfoodgoodfarming”(Καλή τροφή – καλή γεωργία).,

Μετά από τη λήξη των κινητοποιήσεων του 2025 και τη διαδήλωση της 14ης Φεβρουαρίου 2026 στο Σύνταγμα, ήλθε ο καιρός να θυμήσουμε την ιστορία των αγώνων την τελευταία 30ετία. Τέτοιους αγώνες είχαμε στην Ελλάδα το 1996, το 2001, το 2009, τον Ιανουάριο του 2016 .

Τότε ο παλιός νομάρχης Καρδίτσας Βασίλης Αναγνωστόπουλος, ερωτηθείς για την «ολική» παρουσία των αγροτών δήλωσε : «Δεν υπάρχουν αριστεροί και δεξιοί αγρότες. Υπάρχουν πεινασμένοι και αγανακτισμένοι αγρότες που δεν έχουν λόγο να γυρίζουν πίσω στα χωριά τους, αν δεν λάβουν απτές αποδείξεις από την κυβέρνηση ότι θα μπορέσουν να σπείρουν και να παραμείνουν στην θεσσαλική γη». Το 2018 σε συμβολικό αποκλεισμό του δρόμου στον κόμβο της Αγιάς προχώρησαν οι αγρότες της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Λάρισας και της Πανελλαδικής Επιτροπής των Μπλόκων, έχοντας μαζί τους περισσότερους από 25 φορείς. Το 2023 αναπτύσσονται άλλες κινητοποιήσεις, ενώ το 2025 ένωσαν τις δυνάμεις τους με τους υπόλοιπους αγρότες και οι άνθρωποι του πρωτογενή τομέα της Εύβοιας , εκπρόσωποι του Αγροτοκτηνοτροφικού και του Μελισσοκομικού Συλλόγου.

Το χρόνο 2023-2024 η υπόθεση της αγροτιάς είναι καθολική, κινητοποιεί την Πελοπόννησο, τη Θράκη, τη Μακεδονία και Θεσσαλία. Επίσης όμως η κινητοποίηση των αγροτών είναι και ευρωπαϊκή, αναφέρεται στη Γαλλία και στη Γερμανία, ενώ Ιταλοί αγρότες συμμετέχουν στα μπλόκα των Ελλήνων αγροτών. Η Ορνέλα Μούτι, εμβληματική μορφή του κινηματογράφου, καβαλάει ένα τρακτέρ με την κόρη της για να μοιράσει πορτοκάλια της Καλαβρίας στο Φεστιβάλ του Σαν Ρέμο ! Δείχνοντας ότι αυτά είναι προτιμότερα από την κατσαριδόσκονη που προορίζεται για τροφή!

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ

Όμως τα προβλήματα της ευρωπαϊκής αγροτικής παραγωγής παραμένουν. Με βάση τη θεωρία της εξειδίκευσης και του «συγκριτικού πλεονεκτήματος» , που πρωτοδιατυπώθηκε από τον Άνταμ Σμίθ στον «Πλούτο των Εθνών», η εξειδίκευση της παραγωγής σε ένα τομέα, ένα προϊόν ή μια διαδικασία, επιτρέπει την πιο ορθολογική οικονομική οργάνωση και συμπιέζει τα κόστη. Η θεωρητική αυτή βεβαίωση διαμόρφωσε και μια αντίστοιχη «οικονομολογική» πρόταση, που αντιπαρατέθηκε στις πρακτικές της «ολοκληρωμένης ανάπτυξης» και στις σημερινές συνθήκες υπηρέτησε το μοντέλο της «ολιγοκαλλιέργειας», δηλαδή του αριθμητικού περιορισμού των αγροτικών δραστηριοτήτων. Το μοντέλο αυτό σε ορισμένες περιπτώσεις χωρών ή περιοχών, εξωθήθηκε σε ακόμη πιο ακραίες μορφές, όπως αυτή της «μονοκαλλιέργειας» ή ακόμη και της «μηδενικής καλλιέργειας», δηλαδή της ολικής εξάλειψης της γεωργικής δραστηριότητας από το οικονομικό τοπίο.

Η λογική του συγκριτικού πλεονεκτήματος έρχεται σε ρήξη με το μοντέλο που εξέφρασε ο Τσάρλυ Τσάπλιν σε ένα από τα έργα του- τους «Μοντέρνους καιρούς» – όπου ο εργαζόμενος καταλήγει σε ένα «μονοκαλλιεργημένο» άνθρωπο που καταδικάζεται να επαναλαμβάνει μηχανικά τις ίδιες κινήσεις ! Από οικονομολογική όμως άποψη, στηρίχθηκε πάνω σε ένα ρευστό και βραχυπρόθεσμο σύστημα τιμών, και όχι σε μια μακροπρόθεσμη «γεω-οικονομική» εκτίμηση των εξόδων παραγωγής . Το αποτέλεσμα ήταν ένας ιδεολογικός κομφορμισμός σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες , σε πανεπιστημιακούς, κοινωνικούς και πολιτικούς χώρους, που οδηγούσε σε παθητικές προσαρμογές και «κολλούσε» στο «παράδειγμα» της Αμερικής – όπου οι αγρότες αποτελούν μόλις το 2% του πληθυσμού . Οι πολιτικοί παράγοντες επωμίσθηκαν το έργο της διαμόρφωσης πολιτικών «ευθανασίας» του αγροτικού κόσμου, με κύρια στόχευση την διευρυμένη αναπαραγωγή του συγκεκριμένου αγροβιομηχανικού μοντέλου , ανεξαρτήτως των υπολοίπων επιπτώσεών του : ανεξαρτήτως από το εάν η συρρίκνωση της αγροτικής οικονομίας σήμαινε ύφεση των περιφερειακών οικονομιών, υποστήριξη του ρόλου των μεγαπόλεων ως «μαύρων οπών» της κοινωνίας, κι ακόμη εξάλειψη των μικρών κυττάρων του χωριού με την ποιοτική αυτοκατανάλωση , την ανταλλαγή προϊόντων, τη διατήρηση τοπικών ποικιλιών, την ισορροπία ανθρωπογενούς φύσης και οικοσυστήματος. Πολλοί και διάφοροι παραγνώριζαν το ότι σε μια Χ χρονική στιγμή , μπορεί οι διεθνείς τιμές να έδιναν το «σήμα» π.χ. της μειονεξίας του ελληνικού σιταριού ή της ελληνικής τομάτας σε σχέση με τα αντίστοιχα προϊόντα της Ολλανδίας ή του Βελγίου, όμως οι στιγμιαίοι υπολογισμοί οφέλους-κόστους αδυνατούσαν να εκφράσουν τα ευρύτερα κόστη που θα είχε η απομάκρυνση των συγκεκριμένων ελληνικών προϊόντων από τον «στίβο» της παραγωγής…..

Από την άλλη πλευρά οι δυνάμεις που ορθώνονται ενάντια στον οικονομισμό χωρίς να υψώνουν τη σημαία της νοσταλγίας ή να «παραδίνονται στη παράδοση» , εκφράζουν από πολλές διόδους τη διάθεσή τους να προχωρήσουν σε «ήπιες» αλλαγές . Δεν πρόκειται για μια πρόταση αντικατάστασης της ελεύθερης πτώσης σε πτώση με αλεξίπτωτο , αλλά για μια πρόταση αναζήτησης της ποιοτικής παραγωγής και των ποιοτικών προϊόντων που ανταποκρίνονται στη γεωγραφική ιδιαιτερότητα χωρών και περιοχών, με πολυαπασχολούμενους αγρότες ευρείας αντίληψης, με μια γεωργία «εντάσεως πληροφορίας», οικολογική και συμβατή με τους φυσικούς πόρους ! Είναι ένα εγχείρημα διάσωσης γεύσεων, οσμών, αισθήσεων, τοπίων, κοινοτικών δομών, αρθρωμένο με τις επικοινωνιακές, κυκλοφοριακές, πολιτιστικές δυνατότητες της νέας εποχής. Όπου ακόμη και ο «κτηνοτρόφος τουρίστας» μπορεί να πάψει να αποτελεί το πιο σύντομο ανέκδοτο και να γίνει υπαρκτή δυνατότητα ενός επαγγέλματος, μακριά από τους πρωτογονισμούς της νομαδικής κτηνοτροφίας…

Με άλλα λόγια πρόκειται για σκάνδαλο σε σχέση με την «ευκλείδια» εκσυγχρονιστική οικονομολογία : Την οικονομολογία που καθηλώνεται σε βραχυπρόθεσμες και ταμειακές λογικές , αδυνατώντας να προσεγγίσει τα μεγάλα αιτήματα ποιότητας ζωής