Τα Κατάπολα και η αρχαία πόλη της Μινώας (Αμοργός) περιλαμβάνονται στα 7 πλέον απειλούμενα μνημεία

 

Τα Κατάπολα και η αρχαία πόλη της Μινώας (Αμοργός)
περιλαμβάνονται στα 7 πλέον απειλούμενα μνημεία και τόπους πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη για το 2025

 

 

Χάγη / Βρυξέλλες - 26 Φεβρουαρίου 2026

 

Η Europa Nostra, το κορυφαίο δίκτυο της κοινωνίας των πολιτών για την ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά δημοσίευσε σήμερα τον κατάλογο με τα 7 πιο απειλούμενα μνημεία και τοποθεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη για το 2026, στο πλαίσιο του προγράμματος 7 Most Endangered (7 Υπό Απειλή) που υλοποιείται με την υποστήριξη   του Ινστιτούτου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Από την έναρξή του το 2013, το Πρόγραμμα 7 Υπό Απειλή έχει εξελιχθεί σε μια κύρια πρωτοβουλία της κοινωνίας των πολιτών αφιερωμένη στη διάσωση της ευρωπαϊκής κληρονομιάς που βρίσκεται σε κίνδυνο, ενεργώντας ως καταλύτης για την κινητοποίηση τεχνογνωσίας, την ανάσχεση της ακατάλληλης ανάπτυξης ή/και την εξασφάλιση της απαραίτητης δημόσιας και ιδιωτικής υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης. Κάθε καταγεγραμμένος χώρος είναι επιλέξιμος για χρηματικό έπαθλο ύψους €10.000 από το ταμείο της ΕΤΕπ για την πολιτιστική κληρονομιά, ως συμβολή στην υλοποίηση δράσης με στόχο την προστασία του χώρου.

Οι 7 πιο απειλούμενες τοποθεσίες και μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη για το 2026 είναι:

• Κατάπολα και Αρχαία Πόλη της Μινώας, ΕΛΛΑΔΑ
• Fábri Νερόμυλος, Feked, ΟΥΓΓΑΡΙΑ
• Blower Hall, Esch-sur-Alzette, ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
• Βρετανικό στρατόπεδο, Fort Chambray, Gozo, ΜΑΛΤΑ
• Εργοστάσιο πυρίτιδας, Vale de Milhaços Seixal, ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
• Αναμορφωμένη (Reformed) Εκκλησία Sântămăria Orlea, ΡΟΥΜΑΝΙΑ
• Ζυθοποιείο Weifert’s, Pančevo, ΣΕΡΒΙΑ

 

Η ΑΤΤΙΚΗ ΕΧΕΙ ΕΛΠΙΔΕΣ

 

 

Του Γιάννη Σχίζα (Ποντίκι, 15.1.26)

Σαν βγεις στον πηγαιμό για το Σούνιο – θα μπορούσε να έγραφε ένας σύγχρονος Καβάφης – δεν παύουν να υπάρχουν τα σημεία που σε ξαφνιάζουν ευχάριστα. Που σε πληροφορούν ότι η Ανατολική Αττική, αυτό το μόρφωμα των 750 τετραγωνικών χιλιομέτρων, εξακολουθεί να φιλοξενεί στοιχεία καλλονής και ενδιαφέροντος, στοιχεία όχι μόνο «φυσικά» αλλά και ανθρωπογενή, που αιχμαλωτίζουν το βλέμμα σου – ιδιαίτερα μια ημέρα συννεφιασμένη , όπου οι νεφώσεις παίζουν ένα υπέροχο παιχνίδι με τις επιτόπιες μορφές.

Για να αναγνωρίσουμε το χώρο πρέπει να τον δούμε άμεσα, όχι από στατιστικές ή φωτογραφίες, και κυρίως  χωρίς εξωραϊστικές διαθέσεις. Ξεκινάμε λοιπόν, να αντιμετωπίσουμε το χάος του γαλάζιου από ένα ύψωμα λίγο μετά από το Θυμάρι -   μια περιοχή   που χτίστηκε μέχρι κορεσμού, με τους δρόμους τόσο στενούς ώστε να απλώνονται όσο τα χέρια σου σε πλήρη έκταση. Μερικά χιλιόμετρα πιο πέρα, δίπλα  στη θάλασσα, είναι το μνημείο κάποιων Ιταλών που πνίγηκαν  κατά τον β παγκόσμιο πόλεμο. Το μνημείο είναι έργο του 2014,  είναι  συμβολικό, καλαίσθητο, εντυπωσιακό μέσα στην απλότητά του, με επιγραφή ανάλογη του γεγονότος που το ενέπνευσε :  Τον Φλεβάρη του 1944, περισσότεροι από 4000 Ιταλοί, που είχαν γίνει  εχθροί της Γερμανίας μετά την συνθηκολόγηση της χώρας τους με τους Συμμάχους, χάθηκαν σε ένα  ανορθόδοξο ναυάγιο, σε μια από τις πολλές φουρτούνες της περιοχής.

ΕΦΥΓΕ Ο ΦΡΑΝΚ ΓΚΕΡΙ (FRANK GHERY: 1929 - 2025)

 

 

Φρανκ Γκέρι (1929 - 2025)

 

Δυσάρεστα νέα για την αρχιτεκτονική κοινότητα αλλά και τους θιασώτες του design και του πολιτισμού γενικότερα. Έφυγε πλήρης ημερών ο πρωτοπόρος Αμερικανός-Καναδός αρχιτέκτων Frank Gehry που έχαιρε διεθνούς αναγνώρισης.

Ο Gehry υπήρξε κορυφαίος αρχιτέκτων, σχεδιαστής επίπλου και προϊόντων. Είχε τη δημοφιλία ενός rock star, με ιδιαίτερη απήχηση στο νεανικό κοινό. Για εμάς τους αρχιτέκτονες, από όταν είμασταν φοιτητές μέχρι και σήμερα, υπήρξε πηγή έμπνευσης αλλά και θαυμασμού για το επίπεδο της διανοητικής του οξυδέρκειας αναφορικά με το κτιριακό κέλυφος και τη συνδιαλλαγή του με το χώρο. Οι καμπύλες ως μορφοπλαστικό στοιχείο αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τον ίδιο, ενώ αρνήθηκε να περιοριστεί στο συμβατικό δομικό "κουτί".

Τα κτίσματα του αποτέλεσαν ορόσημα της περιοχής όπου εντάχθηκαν. Από το εμβληματικό Μουσείο Guggenheim στο Μπιλμπάο της Ισπανίας με επένδυση φύλλων τιτανίου, την υπέροχη Αίθουσα Συναυλιών Walt Disney στο Λος Άντζελες, μέχρι το ιδιοσυγκρασιακό κτίριο στην Πράγα το οποίο φαίνεται να αψηφά τη βαρύτητα. Το τελευταίο, γνωστό ως "το κτίριο που χορεύει", ακροβατούσε σκανδαλωδώς στον παραδοσιακό αστικό ιστό της Πόλης. Τα κτίρια του δεν περνούσαν απαρατήρητα, θα λέγαμε μάλιστα ότι καταγράφονταν στη μνήμη. 

Η Αγία Σοφία και ο Ερντογκάν

 

Του Γιάννη Σχίζα

Η Αγία Σοφία, τμήμα της Παγκόσμιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, έργο που επέζησε σε πολλές και αντίξοες περιόδους, ανήκει στις κορυφαίες δημιουργίες της Βυζαντινής Ναοδομίας. Έχει  πρωτοποριακό σχεδιασμό  και υπήρξε σύμβολο της πόλης, τόσο κατά τη βυζαντινή όσο και κατά την οθωμανική περίοδο . Στο προαύλιο του ναού λέγεται πως υπήρχε κρήνη, στην οποία αναγράφονταν  η φράση «ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟΝΑΝΟΨΙΝ» (νίψον ανομήματα μη μόναν όψιν, δηλ. ξέπλυνε τις αμαρτίες σου -  όχι μόνο το πρόσωπό σου). Η φράση αυτή διαβάζεται με δυο τρόπους – από μπροστά και από ανάποδα – αποδίδοντας το ίδιο νόημα.

 

Η Αγία Σοφία  έχει απειληθεί ως τώρα με υποβάθμιση, λόγω της ιστορίας της : Από την ανέγερσή της το 537 επί βασιλείας του Ιουστινιανού – με αρχιτέκτονες τους Ανθέμιο και Ισίδωρο –μέχρι  το 1204, την κατοχή από τους «Σταυροφόρους»,  έως την αλλαγή της χρήσης  επί Κεμάλ Ατατούρκ το 1935,  που γίνεται Μουσείο, και την περίοδο που «ολοκληρώνεται» με τον Ερντογκάν, καταργούμενης της  Μουσειακής χρήσης,  το 2020. Αποτέλεσε  ένα αξιοζήλευτο μνημείο ιστορίας ,  κάτι  περισσότερο από  σύμβολο των απανταχού Χριστιανών, και  ταυτόχρονα είναι ένα θαυμαστό αρχιτεκτόνημα εξαιρετικών διαστάσεων , για την εποχή του και κάθε εποχή. Είναι  δεύτερο σε μέγεθος μετά το Ναό του Αγίου Πέτρου, έχει  διαστάσεις  78,16 Χ 71,82 μέτρα και ύψος 54 μέτρων, αποτελεί  δε κατασκευαστικό επίτευγμα  για την εποχή της δημιουργίας του. Το καθεστώς Ερντογκάν  προτίμησε την «ήπια» λύση της αλλαγής της χρήσης του αντί της ανατίναξης που  έκαναν οι Ταλιμπάν  για τα αγάλματα  του Βούδα-  αλλά οπωσδήποτε έχει μπροστά του χρόνο για πιο ριζοσπαστικές λύσεις…

Κατά της μετατροπής  της Αγίας Σοφίας είχαν ταχθεί πολιτικές αρχές στις ΗΠΑ , την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία, καθώς και οι θρησκευτικές αρχές σε πλήθος χριστιανικών χωρών σε Κεντρική Αμερική, Υποσαχάρια Αφρική , Καραϊβική και Νότια Αμερική, και, φυσικά  και η ΟΥΝΕΣΚΟ. Εξ άλλου την έντονη αντίθεση και ανησυχία τους για τη μετατροπή  εξέφρασαν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πατριάρχης της Μόσχας Κύριλλος.

ΜΝΗΜΗ ΛΟΡΔΟΥ ΒΥΡΩΝΑ, ΕΝΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΑ

 

 

Με σημαντικές παρουσίες και ενωτικό πνεύμα τιμήθηκε στην ιστορική Πλατεία Αγίου Λαζάρου  Βύρωνα η καθιερωμένη το 2008 Ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης, που εορτάζεται την ημέρα θανάτου του Λόρδου Βύρωνα, 19 Απριλίου.  Φέτος,  λόγω Πάσχα,  μεταφέρθηκε πανελλαδικά στις 11 Απριλίου 2025.

 

Το πρόγραμμα ξεκίνησε με επιμνημόσυνη δέηση από τον Πρωτοπρεσβύτερο Χρήστο Μπάρδη, εφημέριο της Αγίας Τριάδας. Ακολούθησαν καταθέσεις στεφάνων διαδοχικά από τον Δήμαρχο Βύρωνα Αλέξη Σωτηρόπουλο, τον πρόεδρο του Συνδέσμου “Μπάιρον” Πάνο Τριγάζη, την Περιφέρεια Αττικής διά του Χρήστου Γώγου και τον Σύλλογο Ολυμπίων. Λουλούδια κατέθεσαν ο τ. Δήμαρχος Βύρωνα Γρηγόρης Κατωπόδης, ο διευθυντής της Μουσικής Σχολής ΕΝ ΩΔΑΙΣ Γιώργος Ντόβολος, η Ελένη Βασιλοπούλου από την ΠΕΔΑΒ- Πρωτοβουλία Ειρήνης και Αλληλεγγύης Βύρωνα.  

 

Μπούρτζι - Αχίλλειο: όχι στην μετατροπή μνημείων σε εμπορικά προϊόντα!

 

 

 

Αθήνα, 27/3/2025

 

Η είδηση για την πρόσκληση του ΤΑΙΠΕΔ και του Υπερταμείου προς επενδυτές real estate με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, το Μπούρτζι και το Αχίλλειο, έφερε για μια ακόμη φορά στο προσκήνιο το ζήτημα του ευτελισμού της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. 

 

Η μεταβίβαση των πολύτιμων αυτών μνημείων, όπως και άλλων πολλών, στο ΤΑΙΠΕΔ έχει μετατρέψει τις μαρτυρίες της πολιτιστικής μας διαδρομής σε εμπορικά προϊόντα που διατίθενται προς επιχειρηματική εκμετάλλευση στους πλειοδότες επενδυτές.  Από την άποψη αυτή είναι αδιάφορο αν τα μνημεία μας πωλούνται (γεγονός που διαψεύδει η Υπουργός Πολιτισμού και το ΤΑΙΠΕΔ) ή παραχωρούνται στους επιχειρηματίες με μακροχρόνια μίσθωση ή άλλο τρόπο. Το αποτέλεσμα είναι ακριβώς το ίδιο, απαξίωση και διαστρέβλωση της φύσης και του προορισμού της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. 

 

Τα μνημεία μας δεν αποτελούν ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου ώστε να διατίθενται μέσω του ΤΑΙΠΕΔ και του Υπερταμείου για ταμιευτικούς σκοπούς. Καλούμε την Κυβέρνηση να επανορθώσει άμεσα το ολέθριο αυτό μνημονιακό σφάλμα και να επαναφέρει τα μνημεία μας στο μόνο κατά το Σύνταγμα αρμόδιο για τη διοίκηση και προστασία τους, το Υπουργείο Πολιτισμού. 

 

Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με:

 

-      τα γραφεία της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ  Περιβάλλοντος & Πολιτισμού: κα Κ. Στεμπίλη - Τηλ: 210 - 32 25 245 & 210 - 32 26 693. /

E-mail: sepi@ellinikietairia.gr / www.ellet.gr

-     τα γραφεία του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος, Καλλιδρομίου 30 - 11473 ΑΘΗΝΑ / Τηλ: 210 - 38 23 850 /

E-mail: info@environ-sustain.gr