Θέμα: Κόντρα στις πιθανότητες: Μια ιστορία ανθεκτικότητας από τον Αμβρακικό Κόλπο!

 

Στα ρηχά παράκτια νερά του Αμβρακικού Κόλπου στη βορειοδυτική Ελλάδα, που είναι ένας σημαντικός βιότοπος διατροφής για νεαρές και ενήλικες θαλάσσιες χελώνες Καρέττα, μια χελώνα επιβιώνει εδώ και τουλάχιστον έξι χρόνια χωρίς κάτω γνάθο!

 

 

Το ζώο της ιστορίας αυτής καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2019 στο πλαίσιο του προγράμματος σύλληψης-σήμανσης-επανασύλληψης του ΑΡΧΕΛΩΝ, που διεξάγεται στον Αμβρακικό Κόλπο από το 2002. Παρά τον σοκαριστικό τραυματισμό της, η χελώνα δεν ήταν αδύναμη. Αντίθετα, οι πληγές της είχαν επουλωθεί φυσικά και η σωματική της κατάσταση ήταν εξαιρετική. Επίσης, η χελώνα έφερε ένα σημαντικό φορτίο βαλάνων (αρθρόποδα που μοιάζουν με πεταλίδες και προσκολλώνται στο καβούκι της χελώνας).

 

Από τότε, η χελώνα εντοπίστηκε τέσσερις ακόμα φορές στην ίδια περιοχή μελέτης, με πιο πρόσφατη το καλοκαίρι του 2025. Κατά τη διάρκεια αυτής της εξαετούς περιόδου, συνέχισε να δείχνει καλή σωματική κατάσταση και μάλιστα καταγράφεται να μεγαλώνει με μέσο ρυθμό περίπου 0,2 εκατοστών ετησίως! Αξίζει να σημειωθεί ότι το βαρύ φορτίο βαλάνων που παρατηρήθηκε κατά την πρώτη σύλληψη έχει πλέον εξαφανιστεί.

 

 

Το ερώτημα που προκάλεσε την έκπληξη των ερευνητών ήταν το πώς ένα ζώο που κανονικά χρειάζεται πανίσχυρα σαγόνια για να σπάει καβούρια και οστρακόδερμα, κατάφερε να μη λιμοκτονήσει. Η μακροπρόθεσμη επιβίωση αυτής της χελώνας υποδηλώνει έντονα ότι έχει προσαρμόσει τη διατροφική της συμπεριφορά, πιθανώς διαλέγοντας πιο μαλακή τροφή, όπως τα ολοθούρια (αγγούρια της θάλασσας), μια ασυνήθιστη αλλά τεκμηριωμένη τροφή των χελωνών στα ελληνικά νερά.

 

Η επιτυχής επούλωση ενός τόσο σοβαρού τραυματισμού χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση υπογραμμίζει την εξαιρετική ανθεκτικότητα των θαλάσσιων χελωνών. Ενώ τραυματισμοί όπως η απώλεια πτερυγίων παρατηρούνται επίσης στον Αμβρακικό Κόλπο, η απώλεια μιας κάτω γνάθου θα θεωρούνταν κανονικά απειλητική για τη ζωή. Ενάντια σε όλες τις πιθανότητες, αυτή η χελώνα χωρίς σαγόνια συνεχίζει να εκπληρώνει τον οικολογικό της ρόλο, ένα διαχρονικό σύμβολο ανθεκτικότητας και ελπίδας.

 

Αυτή η εξαιρετική περίπτωση παρουσιάζεται στην πρόσφατη επιστημονική δημοσίευση των ALan F. Rees και Δημήτρη Μαργαριτούλη, μελών της Επιστημονικής Επιτροπής του ΑΡΧΕΛΩΝ.

 

Λάβε μέρος στην επιστημονική προσπάθεια – Γίνε εθελοντής!

 

Η μοναδική αυτή ανακάλυψη δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη συστηματική παρακολούθηση που διεξάγει ο ΑΡΧΕΛΩΝ στον Αμβρακικό Κόλπο. Μία μικρή ομάδα εθελοντών με έναν υπεύθυνο πεδίου και μια βάρκα βρίσκεται στο βιότοπο κάθε καλοκαίρι, σε ένα «ζωντανό εργαστήριο» όπου η καταγραφή και η μελέτη των χελωνών μάς διδάσκουν πώς να προστατεύουμε καλύτερα το θαλάσσιο περιβάλλον.

 

Το 2026 ανακηρύχθηκε από τον ΟΗΕ Διεθνές Έτος Εθελοντισμού για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.  Οι εθελοντές του ΑΡΧΕΛΩΝ αποδεικνύουν καθημερινά πώς η τοπική δράση (η προστασία μιας φωλιάς, η ενημέρωση ενός επισκέπτη) μπορεί να έχει παγκόσμιο αντίκτυπο. Η δράση τους συμβάλλει στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ όπως η Ζωή Κάτω από το Νερό (SDG 14), η  Δράση για το Κλίμα (SDG 13), οι Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες (SDG 11) και η Ποιοτική Εκπαίδευση (SDG 4). Το 2026, ενισχύουμε τη δέσμευσή μας να μεγαλώσουμε αυτό το δίκτυο ανθρώπων που διασφαλίζουν ότι η φύση και η κοινωνία μπορούν να συνυπάρξουν και να ευδοκιμήσουν.

 

Ο ΑΡΧΕΛΩΝ προσκαλεί ανθρώπους όλων των ηλικιών και των ειδικοτήτων να συμμετέχουν ως εθελοντές στα προγράμματα προστασίας θαλάσσιων χελωνών σε όλη την Ελλάδα. Η βοήθεια που προσφέρει ο κάθε εθελοντής είναι πολύτιμη για να συνεχίσουν να υπάρχουν ιστορίες ελπίδας όπως αυτή της ανθεκτικής χελώνας του Αμβρακικού. Μάθε περισσότερα για τα Προγράμματα Εθελοντισμού στο https://archelon.gr/volunteer

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ/ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ:

-        Το επιστημονικό άρθρο: https://cms.archelon.saasify360apps.com/uploads/Rees_and_Margaritoulis_25_A_jawless_Cc_a684938fe8.pdf

-        Για όλες τις πληροφορίες: Κεντρικά Γραφεία ΑΡΧΕΛΩΝ, 210 5231342, info@archelon.gr

-        Για ερευνητικά θέματα: Αλίκη Παναγοπούλου, 6977208648, aliki@archelon.gr

-        Για θέματα εθελοντισμού: Φρύνη Παπανικολάου, 6937352382, volunteers@archelon.gr