Η ποιότητα του αέρα είναι θέμα υγείας και καθημερινής κουλτούρας όλων μας

του Στέφανου Σταμέλλου

 

Πολλές φορές έχουμε μιλήσει στο παρελθόν για την ηχορύπανση στη Λαμία. Ένα σημαντικό ζήτημα που σχετίζεται άμεσα με την υγεία των κατοίκων. Τώρα διαβάζουμε [https://www.newsauto.gr/electric/i-polis-tis-elladas-me-ton-pio-molismeno-aera/] ότι έχουμε και σοβαρό ζήτημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης∙ και μάλιστα, σύμφωνα με την IQAir, η Λαμία εμφανίζει τον μεγαλύτερο δείκτη μέσης ετήσιας ατμοσφαιρικής ρύπανσης μεταξύ των ελληνικών πόλεων. [Η IQAir είναι μια ελβετική εταιρεία τεχνολογίας και περιβαλλοντικός οργανισμός, που ειδικεύεται στην παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα. Διαχειρίζεται το μεγαλύτερο δωρεάν δίκτυο παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε πραγματικό χρόνο παγκοσμίως]

 

Το ερώτημα είναι: τελικά, τι αέρα αναπνέουμε στη Λαμία; Υπάρχει πρόβλημα ρύπανσης; Η σύντομη απάντηση είναι ότι η Λαμία έχει ένα κρυφό, αλλά υπαρκτό πρόβλημα. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα ή αν κοιτάξουμε τα δεδομένα της πλατφόρμας IQAir και του δικτύου AirNow της Περιφέρειας, η πόλη εμφανίζει πολλές φορές υψηλές συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων, των γνωστών PM2.5.

 

Τα ετήσια όρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τα μικροσωματίδια PM2.5, που αποτελούν την κύρια απειλή για την υγεία καθώς εισχωρούν βαθιά στους πνεύμονες και στο αίμα, είναι 5 µg/m³ το μέγιστο. Σήμερα, για παράδειγμα, η ποιότητα του αέρα είναι σε μέτρια επίπεδα 11.2 - 12.6 µg/m³, δηλαδή 2,2 - 2,5 φορές πάνω από το όριο του ΠΟΥ. Αυτό σημαίνει ότι ο αέρας είναι αποδεκτός για τους περισσότερους, αλλά οι ευαίσθητες ομάδες -όπως άτομα με άσθμα ή οι ηλικιωμένοι- μπορεί να νιώθουν μια μικρή ενόχληση. Το πραγματικό πρόβλημα όμως στη Λαμία δεν είναι το τώρα, είναι ο χειμώνας και οι μεταβατικές περίοδοι.

 

Οι «ένοχοι» είναι ένας συνδυασμός της γεωγραφίας μας και των δραστηριοτήτων μας.

1. Η γεωγραφία και το ανάγλυφο: Η Λαμία είναι χτισμένη με τέτοιο τρόπο που, όταν δεν έχει αέρα, οι ρύποι παγιδεύονται πάνω από την πόλη και δεν μπορούν να φύγουν προς τη θάλασσα.

2. Τα τζάκια τον χειμώνα: Λόγω του κόστους του πετρελαίου, πολλά νοικοκυριά καίνε ξύλα. Αυτό δημιουργεί την έντονη αιθαλομίχλη τα βράδια του χειμώνα. Ένα παραδοσιακό τζάκι εκλύει έως και 30 φορές περισσότερα μικροσωματίδια από έναν καυστήρα.

3. Ο κάμπος και οι αγρότες: Την άνοιξη και το φθινόπωρο, με την καύση των κλαδιών στους γύρω ελαιώνες και τα χωράφια μεταφέρονται μεγάλες ποσότητες καπνού μέσα στην πόλη.

4. Η κίνηση: Είμαστε κεντρικός κόμβος της χώρας, με τους τρεις οδικούς άξονες, οπότε η διερχόμενη κίνηση και τα παλιά οχήματα επιβαρύνουν συνεχώς την ατμόσφαιρα.

 

Για τις μετρήσεις των ατμοσφαιρικών ρύπων υπάρχει το επίσημο δίκτυο AirNow της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας στην οδό Υψηλάντου, ο μετεωρολογικός σταθμός του Εθνικού Αστεροσκοπείου στο 3ο ΓΕΛ, αλλά και ιδιωτικοί αισθητήρες πολιτών, που τροφοδοτούν με δεδομένα παγκόσμιες πλατφόρμες, όπως η IQAir. Το θέμα είναι πώς αξιοποιούμε τις πληροφορίες. Τι πρέπει να κάνουμε.

 

Το πρώτο είναι η πρόληψη. Οι ευαίσθητες ομάδες καλό είναι να κοιτάζουν τις εφαρμογές καιρού για την ποιότητα του αέρα, ειδικά τα χειμερινά βράδια, πριν βγουν για τρέξιμο ή έντονη άσκηση.

 

Το δεύτερο είναι η ατομική ευθύνη. Πρέπει να καταλάβουμε ότι ό,τι καίμε, το αναπνέουμε. Από τα ακατάλληλα ξύλα στο τζάκι μας μέχρι τα κλαδιά στο κτήμα μας. Η ρύπανση δεν έρχεται από κάπου μακριά· τη δημιουργούμε εμείς οι ίδιοι στην καθημερινότητά μας.

 

Τώρα για τις αρμοδιότητες των Υπηρεσιών. Η ευθύνη για την ατμοσφαιρική ρύπανση επιμερίζεται σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

√ Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας έχει την ευθύνη για τη λειτουργία σταθμών μέτρησης και την καταγραφή των αιωρούμενων σωματιδίων και άλλων ρύπων. Επιπλέον, έχει τον πρώτο λόγο στην εφαρμογή των βραχυπρόθεσμων σχεδίων δράσης, όπως συστάσεις για περιορισμό χρήσης τζακιών ή Ι.Χ. σε περιόδους υψηλών συγκεντρώσεων ρύπων.

√ Ο Δήμος αναλαμβάνει τον έλεγχο και τη διαχείριση τοπικών πηγών ρύπανσης, όπως η ορθή διαχείριση απορριμμάτων και η αποφυγή καύσης τους, ο καθαρισμός και η διαβροχή των δρόμων για την καταστολή της σκόνης, και ο προγραμματισμός παρεμβάσεων για προώθηση της ανακύκλωσης και της βιώσιμης κινητικότητας.

√ Το Υπουργείο Περιβάλλοντος διαμορφώνει το γενικό νομοθετικό πλαίσιο και παρακολουθεί τα Δελτία Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης  και

√ το Υπουργείο Υγείας εκδίδει τις επίσημες συστάσεις προστασίας του πληθυσμού για ευπαθείς ομάδες, σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ.

√ Τέλος η Αποκεντρωμένη Διοίκηση και οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος έχουν την αρμοδιότητα για την περιβαλλοντική αδειοδότηση, τον έλεγχο τήρησης των περιβαλλοντικών όρων και την επιβολή προστίμων σε βιομηχανίες ή άλλες μεγάλες εγκαταστάσεις που υπερβαίνουν τα όρια εκπομπών ρύπων.

 

Και η ποιότητα του αέρα είναι θέμα υγείας και καθημερινής κουλτούρας όλων μας.

 

https://www.e-ecology.gr

https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/