Γράφει ο Κώστας Λάμπος
«Ανακάλυψε
το αρχιμήδειο σημείο, αλλά το χρησιμοποίησε
για
τον εαυτό του. Φαίνεται πως μόνο υπ’ αυτό τον όρο του
επιτράπηκε
να το ανακαλύψει».
Franz
Kafka
1. Το φαινόμενο Zeitgeist
movement
Τα τελευταία χρόνια της
μεγάλης παρακμιακής κρίσης του καπιταλισμού έκανε την εμφάνισή του στον χώρο
του κοινωνικού προβληματισμού, αναφορικά με το πού οδηγεί την ανθρωπότητα ο
καπιταλισμός και στην αναζήτηση κάποιας εναλλακτικής λύσης, το λεγόμενο «Κίνημα
του Πνεύματος της Εποχής», Zeitgeist movement, (ZGM) γενικά[2]
με παραρτήματα σε όλον τον κόσμο, ακόμα και στην Ελλάδα[3].
Η φανερή πλευρά αυτού του μυστηριώδους κινήματος είναι το λεγόμενο «Σχέδιο
Αφροδίτη» (Venus Project), ένα είδος «ευφυούς σχεδίου κατασκευής ενός
καλύτερου κόσμου»[4], φερόμενο ως έργο του «επιστήμονα, του
αυτοδίδακτου κοινωνικού μηχανικού, του βιομηχανικού σχεδιαστή, του
μελλοντολόγου κ.λπ. κ.λπ.» και συγγραφέα του μανιφέστου με τον τίτλο The best that money can’t buy. Beyond politics, poverty & war, Jacque Fresco[5],
ο οποίος έχει δώσει σειρά διαλέξεων σε όλο τον κόσμο, αλλά και στην Ελλάδα,
στην Καθημερινή[6], στον Αδέσμευτο Τύπο[7]
και στην «Ζούγκλα»[8].
Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα, καλεσμένος από την «Zeitgeist
Hellas», ο ίδιος o Jacque Fresco στη συνέντευξή του, παρουσία και της
συνεργάτιδάς του Roxanne Meadows, στην Καθημερινή ομολογεί: «μπήκα
στην οργάνωση Κου Κλουξ Κλαν για ενάμιση μήνα και την διέλυσα!
Επίσης συμμετείχα στο “Συμβούλιο των Λευκών Πολιτών” το οποίο διέλυσα σε ένα
μήνα! Συμμετείχα σε διάφορες ακραίες οργανώσεις για να τους αλλάξω γνώμη»[9]. Βέβαια, ένας άνθρωπος με τέτοιες
‘υπερφυσικές’ ικανότητες θα μπορούσε να έχει απαλλάξει την ανθρωπότητα από
εκείνες τις δυνάμεις και τις οργανώσεις, από όλα εκείνα τα συστήματα, του
καπιταλισμού μη εξαιρουμένου, που θεωρεί και καταγγέλλει ως υπαίτιους για την
παγκόσμια κακοδαιμονία, για να μπορέσει η ανθρωπότητα να ανασάνει και να
προχωρήσει η ίδια μόνη της, χωρίς προστάτες, σε μια ανώτερη βαθμίδα του
πολιτισμού της, αντί να πλασάρεται ο ίδιος ως Μεσσίας και σωτήρας της. Ας δούμε
όμως τη φιλοσοφία και τους στόχους του Zeitgeist movement.
Πρόκειται για ένα «κίνημα»
χωρίς συγκεκριμένη ταυτότητα, με κέντρο του τον απόλυτο τεχνοκράτη ιδρυτή του,
με μια συγκεχυμένη φιλοσοφία, με αντιφατικούς στόχους και αντικρουόμενες
θέσεις. Ένα ‘κίνημα’ που προβάλλει ως θέσεις του ένα μείγμα από μεγάλες και
μικρές αλήθειες, από μισές αλήθειες, φαντασιώσεις και σοφιστικές αλχημείες, με
πολύ εντυπωσιακό προπαγανδιστικό τρόπο, με παραρτήματα που στήνει στις
περισσότερες χώρες του πλανήτη, με σειρά προπαγανδιστικών Videos στο διαδίκτυο,
με ομιλίες του ιδρυτή του σε όλον τον κόσμο και με εκατομμύρια οπαδούς,
θαυμαστές και εθελοντικά ή επαγγελματικά ‘στελέχη’ που παίρνει διαστάσεις
‘φαινομένου’. Ιδιαίτερα όταν προσχωρούν σ’ αυτό πέρα από διάφορους περίεργους
και καλόπιστους απελπισμένους που θέλουν κάπου να ανήκουν και ψάχνουν από κάπου
να πιαστούν = και σκεπτόμενοι νέοι
άνθρωποι που δικαιολογημένα ανησυχούν για τις συνέπειες της παρακμής και την
έξοδο από αυτήν- δεν μπορεί κανείς να το
παρακάμψει, εκτός αν έχει κάποιο λόγο. Επειδή είμαι κι’ εγώ ένας από όσους
ανησυχούν για τις εξελίξεις, αλλά με αναφορά στις ενεργές και αγωνιζόμενες
δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού και όχι σε μια
θεοποιημένη τεχνολογία που ως deus ex machina θα λύσει τα προβλήματα της
κοινωνίας-ανθρωπότητας χωρίς την κοινωνία-ανθρωπότητα, θα επιχειρήσω μια
καλοπροαίρετη σύντομη προσέγγιση αυτού του «φαινομένου» με βάση τις
θέσεις του, όπως αυτές διατυπώνονται στο ‘μανιφέστο’ του Ζακ Φρέσκο και στις
διάφορες συνεντεύξεις του και όχι με βάση το τι πιστεύουν τα μέλη και οι οπαδοί
του.:













