Πάνος Καραγιώργος: «Ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ στην Ελλάδα»
Μετά την Αγία Γραφή και τον Θερβάντες, ο Σαίξπηρ είναι ο πιο πολυμεταφρασμένος συγγραφέας του κόσμου. Τα έργα του κυκλοφορούν σε 100 γλώσσες. Και δεν επιτρέπεται να υπάρχει σπίτι στην Αγγλία που να μην έχει έναν Σαίξπηρ στη βιβλιοθήκη του.
Με έναν τέτοιο πρόλογο, ο συγγραφέας Πάνος Καραγιώργος μπαίνει στο θέμα του βιβλίου Ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ στην Ελλάδα – και ας μη νομίσει κανείς πως ο Άγγλος βάρδος ταξίδεψε ποτέ στη χώρα μας ή διάβασε Έλληνες συγγραφείς. Ήξερε λίγα λατινικά και λιγότερα ελληνικά αλλά τα κατάφερε, παρότι αυτοδίδακτος και στα νιάτα του υποτιμημένος, να κερδίσει την αιωνιότητα. Ο τίτλος του βιβλίου προκύπτει, βεβαίως, από το πόσο μεταφράστηκε στην Ελλάδα και πόσο συχνά ανέβηκαν τα έργα του στα ελληνικά θέατρα.
Τα μέρη του πονήματος: Πρόλογος. Μέρος Πρώτο: Ο βίος και το έργο του Σαίξπηρ, Τα σονέτα του Σαίξπηρ, Ένα απόκρυφο έργο του, η πρώτη έκδοση το 1623, η κριτική για τα έργα του, οι μεταφράσεις και επιδράσεις του Σαίξπηρ στην Ελλάδα. Μέρος Δεύτερο: Ο Σαίξπηρ στην Ελλάδα: η πρώτη μετάφραση στα ελληνικά. Η παρουσία του στην ελληνική λογοτεχνία, στη σκηνή, Τρικυμία, Άμλετ, Ο έμπορος της Βενετίας, Μάκβεθ, Οθέλλος, Άλλα αντ’ άλλων, Ρωμαίος και Ιουλιέτα, Ελληνικές μελέτες, Βιβλιογραφία ελληνικών μελετών. Μέρος Τρίτο: Αθάνατα λόγια του Σαίξπηρ, Wilhelm Wagner, Ο Σαίξπηρ στην Ελλάδα (1877) και August Boltz, Ο Σαίξπηρ στην Ελλάδα (1883). Βιβλιογραφία και ευρετήρια.
Για να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Οι πληροφορίες για τη ζωή του Σαίξπηρ πηγάζουν από την ημερομηνία βάφτισης, τα δημόσια έγγραφα, γάμου, δικαστηρίων, λογαριασμών που πληρώθηκαν από τη βασίλισσα Ελισάβετ και μετά τον βασιλιά Ιάκωβο Α’. Μετά τον θάνατό του βρέθηκε η Διαθήκη του με την ιδιόχειρη υπογραφή του (1747), καθώς και η άδεια γάμου του (1836). Θεωρίες για το αν ο Σαίξπηρ έγραψε τα έργα του ή μήπως κάποιος άλλος δεν έχουν αποδειχθεί, ούτε το πώς τα έγραψε, ούτε πώς έπλασε τόσους χαρακτήρες και ένα λεξιλόγιο 29.000 λέξεων. Απορία παραμένει πώς χωρίς πανεπιστημιακή παιδεία είχε τόση γνώση της ελληνορωμαϊκής μυθολογίας, όπως δείχνουν οι άφθονες αναφορές του στα έργα του. Οι υποθέσεις πολλές.
Γεννήθηκε στο Στράτφορντ ή στη Μεσσήνη της Σικελίας, όπου κάποιος άλλος, γεννημένος την ίδια μέρα και χρονιά, ίσως είναι ο Σαίξπηρ, αφού έχει γράψει έργο του οποίου η δράση εκτυλίσσεται στη Μεσσήνη. Ο Καραγιώργος αναφέρει λεπτομερώς όλα τα ονόματα που μπαίνουν στο κάδρο υπέρ ή κατά των απόψεων, με χρονολογίες και συγγράμματα. Η θεωρία senon è vera, è bentrovata, αν δεν είναι αληθινή, έχει εύστοχα επινοηθεί και εκπλήσσει. Τα σονέτα είναι αυτοβιογραφικά ποιήματα – μια παγκόσμια ερωτική ανθοδέσμη, 154 τον αριθμό, εκδόθηκε το 1609, όταν ο ποιητής ήταν 45 ετών, από τα οποία οι μελετητές προσπαθούν να αντλήσουν πληροφορίες για τη ζωή του, πλην ματαίως. Μυστήριο καλύπτει το ποιος κρύβεται πίσω από τα αρχικά W.H. (κάποιος έρωτας;) και ποια ήταν η μυστηριώδης κυρία, η Dark lady με τα μαύρα μαλλιά (κάποια άπιστη;). Παρά τις λεπτομερείς βιβλιογραφικές αναφορές που μεταφέρει ο Καραγιώργος για το ποιος είναι ποιος ή ποια, οι εικασίες πέφτουν στο κενό.
Το βιβλίο είναι γοητευτικό, οι λεπτομέρειες πολλές και πάντα πολύ ενδιαφέρουσες για τον μελετητή, ηθοποιό, σκηνοθέτη, θεατή, απλό αναγνώστη.
ΛΗΣΙΑΖΕ
Πάσχα. Ὁ μπαμπᾶς ἔλειπε ὅπως πάντα σὲ ταξίδι. Ἕνα βράδυ ἡ μαμά,
μοῦ φόρεσε καλὰ ροῦχα, μὲ πῆρε ἀπ’ τὸ χέρι, καὶ πήγαμε στοὺς
παλαιοημερολογίτες, δύο τετράγωνα πιὸ κάτω. «Θὰ
παρακολουθήσουμε τὸ Θεῖο δρᾶμα», μοῦ εἶπε. Δὲν εἶχα ἰδέα τί
σημαίνει δρᾶμα. Ἤμουν μόνο τεσσάρων χρονῶν, καὶ προτιμοῦσα νὰ
συνεχίσω τὸ παιχνίδι μου μὲ τὰ αὐτοκινητάκια. Ἀμέσως μετά,
πρόσθεσε ὅτι ἀπόψε θὰ σταυρώσουν τον Χριστούλη, κι ἔτσι
ξεκαθάρισαν κάπως τὰ πράγματα. Ὅταν στριμωχτήκαμε στὸν μικρὸ
χῶρο τῆς ἐκκλησίας, ἄρχισε νὰ μοῦ ἐξηγεῖ τὰ τεκταινόμενα.
«Τοὺς βλέπεις; Αὐτοὶ ποὺ θρηνοῦν ἐκεῖ μπροστὰ εἶναι ἡ μητέρα κι
οἱ μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ.» Ἐντυπωσιάστηκα ποὺ ὁ μπακάλης τῆς
γειτονιᾶς μας, ὁ κουρέας, ὁ περιπτερᾶς, καὶ ἡ κυρία ποὺ
πουλοῦσε φροῦτα, ἦταν τόσο σημαντικοὶ ἄνθρωποι. Λίγο
ἀργότερα μὲ σκούντησε λέγοντας, «Ἀκοῦς; Τὸν καρφώνουν τώρα».
Ἄκουγα ὄντως κάτι χτυπήματα, ὅμως δὲν ἔβλεπα νὰ καρφώνουν
κανέναν. 
.jpg)
Ι
ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ, ἀργοπορημένοι διαβάτες, ἔσπευδαν στὰ καταφύγια
τῶν σπιτιῶν τους. Ὁ τρόμος ἅπλωνε τὰ μελανὰ φτερά του πάνω ἀπ’
τὴν πόλη, σὰν ἄδικη κατάρα. Πλησίαζε ἡ ὥρα τῶν τεράτων.
ΑΡΜΕΝΟ
ΣΚΥΛΙ. Ἀδέσποτο πιά. Περιφερόταν ἄσκοπα. Ἐγκατάλειψη. Μέσα
του ἡ συντριβή. Σπασμένοι καθρέφτες παντοῦ. Κόκκοι γυαλὶ
θρυμματισμένοι, καρφωμένοι στὸ σῶμα. Ἄνοιξε λαγούμι καὶ
χώθηκε μέσα. Χυλὸς ἄμορφος. Κάτι νὰ τὸν περιέχει, νὰ μὴ χυθεῖ.
Νὰ μὴ διασκορπιστεῖ ὁ διαλυμένος πυρῆνας. Νὰ μὴν
παλινδρομήσει. Νὰ γίνει βρέφος πρὸς ἀναζήτηση ἀγκαλιᾶς.
Ἔμβρυο πρὸς ἀναζήτηση μήτρας. Κάτι νὰ τὸν ἐνέχει. Νὰ
ἐγκιβωτιστεί. Νὰ ἐνταφιαστεῖ μονάχος. Χῶμα νὰ σκεπάσει τὸ
πονεμένο σῶμα, τὶς αἰσθήσεις, τὶς σκέψεις του. Νὰ μὴ νιώθει, νὰ
μὴν αἰσθάνεται τίποτα. Κρατοῦσε τὰ μάτια μισάνοιχτα, νὰ
κρύβει τὸ θαμπὸ κρύσταλλο. Φύλλα ξερὰ τριγύρω. Παραμαζώματα
τοῦ ἀγέρα. Κάποια τὰ πῆρε τὸ ρυάκι σὲ πορεία καθόδου. Ἄλλα
σκάλωσαν ἀνάμεσα στὶς πέτρες. Ἀπομεινάρια. Σὲ ἀναμονὴ νὰ
ὑποστοῦν διαδικασία ἀποσύνθεσης.