της Καλλιόπης Οικονόμου
Ειδική
Παιδαγωγός Κ.Π.Ψ.Υ-Αθήνας,
Msc Ειδικής Παιδαγωγικής και ψυχολογίας
Ε-mail: kaloikon60@yahoo.com
Ο σύγχρονος άνθρωπος στη
σημερινή εποχή, της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, καλείται σύμφωνα με τις
νέες οικονομικές, κοινωνικές, επιστημονικές εξελίξεις, της μετανεωτερικής
εποχής, να διαμορφώσει τον κόσμο του σε μία σύνθετη και πολυσχιδή πολιτική, κοινωνική,
οικονομική, πολιτιστική πραγματικότητα. Οι διεργασίες, που επιτελούνται, είναι πολύπλευρες και εναγώνιες, καθώς οι
απόλυτες αλήθειες είναι πλέον μία σχετική υπόθεση, με συνέπεια την αμφισβήτηση
και τη δυσπιστία απέναντι στα «μεγάλα αφηγήματα», δηλαδή των υπερκόσμιων και
παγκοσμίων αληθειών (Lyotard,
1979). Το κοινωνικό αυτό τοπίο της ρευστής, ταχύρρυθμης και πολυδιάστατης αυτής
πορείας προς τη μετανεωτερικότητας, μέσα από μία πολυφωνική και γεμάτη
αναιρέσεις πραγματικότητα, με την αποκέντρωση του έμφυλου υποκειμένου, τον
υπαρξιακό κατακερματισμό, την αίσθηση της ατοπικότητας, την ομογενοποιημένη
μαζική κουλτούρα (λόγω παγκοσμιότητας), την έμφαση στην επιφάνεια, την καταβαράθρωση
των πολιτιστικών ιεραρχιών, διαγράφεται
δύσκολο (Giddens,
2014). Το νέο, πολλά υποσχόμενο, τεχνολογικό παρόν, δεν εγγυάται την
αποσαφήνιση της πορείας αυτής.
Η εκπαίδευση τείνει να χάσει τον
παλιό κλασικό, μορφωτικό-παιδαγωγικό της χαρακτήρα, όπως αυτός διαμορφώθηκε όλη
την προηγούμενη περίοδο, της νεωτερικής εποχής, κατά την κυριαρχία του αστικού
ιδεώδους και του κινήματος του Διαφωτισμού, όπου εξέχουσα θέση στην παραγωγή
της αληθινής γνώσης και την προώθηση της προόδου κατέχει η επιστήμη, που
συνδέεται με τις διαδικασίες του εξορθολογισμού και της αντικειμενικότητας. Ο
Ορθός Λόγος, ο οποίος οδηγεί στην επιστημονική γνώση, θα απελευθερώσει τον
άνθρωπο και θα του επιτρέψει, ως υποκείμενο ατομικό, συλλογικό να χειραφετηθεί,
να προβλέψει, να ελέγξει και να κυριαρχήσει στη φύση, αλλά και στις αυθαιρεσίες
της όποιας εξουσίας, διαμέσου της ανάπτυξης μορφών κοινωνικής συγκρότησης, οι
οποίες θα ευνοήσουν τον κόσμο του (Harvey, 2007). Οι αντιλήψεις αυτές της νεωτερικότητας εκφράσθηκαν
μέσω της σχολικής εκπαίδευσης, (καθώς το σχολείο αποτελεί έκφραση συλλογικής
βούλησης για μετάδοση, γνώσεων, ικανοτήτων και στάσεων), η οποία ανέλαβε να
πραγματώσει το νεωτερικό όραμα,
διασφαλίζοντας την ισότητα, μόρφωση για όλους, (δημόσιο μαζικό σχολείο), τον
σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, την ευημερία, την καλλιέργεια
του δημοκρατικού ήθους και την κοινωνική κινητικότητα.