του Γρηγόρη Κλαδούχου
Η παράσταση ΠΑΤΡΙΑ ΕΔΑΦΗ που είδαμε στο Ξυλόκαστρο στα πλαίσια του Ziria Festival έμεινα με δύο ζητήματα. Η σκηνική φόρμα είχε βάθος αισθητικής εμπειρίας, ροή κίνησης του λόγου στο συνεχές προσωπικής έκφρασης και του χορού για αυτό που θέλησε να πει. Ωστόσο, μια ψευδής απεικόνιση του παρελθόντος, παραμορφωτική αφηγηματικά και μια ατελής, μερική εικόνα του παρόντος, του αισθητού κόσμου, διοχέτευσαν το θέμα σε περιοριστικά πλαίσια.
…
Η δυναστική σχέση πατέρα – κόρης, άνδρα – γυναίκας συζύγου, που παρουσίασαν με τέτοια διαιρετικότητα, δεν ήταν αντιπροσωπευτική για τα ηθικά και αξιακά δεδομένα της ζωής στην Ελληνική ύπαιθρο. Πέραν αυτού, διάβασα απαντήσεις των ηθοποιών να μιλούν για «διαχρονική πατριαρχία». Δεν υπάρχει γραμμική συνέχεια στις σχέσεις ενδοοικογενειακής ισχύος. Οι σχέσεις σήμερα έχουν χαλαρώσει. Το θέμα πατριαρχία σήμερα πρέπει να επανεξεταστεί, εφόσον το κοινωνικό κεφάλαιο της οικογένειας έχει αποδιαρθρωθεί και οι σχέσεις βαρύνονται από νέους καταμερισμούς εργασίας. Σήμερα τα μέλη της οικογένειας υφίστανται τις εξωτερικές σχέσεις κυριαρχίας, έχουν αναδιαμορφωθεί ιεραρχικά μικροεπίπεδα θεσμών, νοοτροπιών, συμφερόντων και πελατειακότητας. Ήδη ο Χέρμπερτ Μαρκούζε από το 1969 επισήμανε την ενίσχυση της εξωοικογενειακής εξουσίας, την απώλεια της αποφασιστικής ψυχολογικής σπουδαιότητας του αγώνα ενάντια στον πατέρα, «όσο περισσότερο ελέγχεται τώρα η οικογένεια από την δημόσια δύναμη, δηλαδή όσο τα πρότυπα και τα παραδείγματα βρίσκονται έξω από την οικογένεια, τόσο πιο ενοποιημένη και αδιάκοπη γίνεται η «κοινωνικοποίηση» της νέας γενιάς, σύμφωνα με τα συμφέροντα της δημόσιας δύναμης και σαν μέρος της δημόσιας δύναμης».
…
Επειδή έχω ζήσει τα 17 αρχικά μου χρόνια στο χωριό, και με αναφορά του σκηνοθέτη ότι « οι μεγαλύτεροι θα θυμηθούν», η αφήγηση των ενδοοικογενειακών σχέσεων δεν καλύπτεται στο θεατρικό συμβάν. Η απόφαση του πατέρα με ποιον θα παντρέψει την κόρη του ήταν συνακόλουθο προξενιών, και άλλων ενδιαφερόντων, ή συμφερόντων.
