Στους κινηματογράφους, από 30 Ιουλίου
…αυτή η νοσταλγία του χαμένου Παραδείσου, η νοσταλγία «του πριν», η
νοσταλγία της μήτρας, η νοσταλγία της αρχέγονης μυθικής ρίζας της φιλοσοφικής
σκέψης… η νοσταλγία του Θεού που τον ενταφίασε οριστικά ο Νίτσε, η νοσταλγία
του κομμένου αφαλού που συνεχίζει να στάζει αίμα, όλες αυτές οι νοσταλγίες που
συνιστούν τη Νοσταλγία
Β.
Ραφαηλίδης
«… η ταινία αποπνέει μια
μυστικιστική ομορφιά… αντικατοπτρίζει την ένταση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού κόσμου…»
Chris Dashiell – CineScene
NOSTALGHIA
Δράμα, Ιταλία, 1983,
125΄
Σκηνοθεσία: Andrei Tarkovsky
Σενάριο: Andrei Tarkovsky, Tonino Guerra
Μουσική: Μπετόβεν, Βέρντι, Βάγκνερ, Ντεμπισί
Φωτογραφία:
Giuseppe Lanci
Παίζουν: Oleg Yankovskiy, Erland Josephson, Domiziana Giordano, Patrizia
Terreno κ.α.
ΣΥΝΟΨΗ
O Andrei (Oleg Yankovskiy) ταξιδεύει στην Ιταλία συνοδευόμενος από τη νεαρή
μεταφράστρια Eugenia (Domiziana Giordano) ψάχνοντας στοιχεία για τη ζωή ενός Ρώσου
συνθέτη του 18ου αιώνα, του Pavel Sosnovsky,
που είχε ζήσει μέρος της ζωής του σ’ αυτή τη χώρα. Ο Andrei νοσταλγεί τη σύζυγό του που έχει μείνει πίσω και
την πατρίδα του. Αναπτύσσει μια ταραχώδη σχέση με τη νεαρή γυναίκα που τον
συνοδεύει, με την οποία μάλιστα στην αρχή της ταινίας φαίνεται πως ίσως γίνουν
ζευγάρι… χωρίς ωστόσο να αναπτύσσουν μεταξύ τους οικειότητα ή σαρκική
επαφή. Στα λουτρά της Αγίας Αικατερίνης,
συναντούν τον Domenico (Erland Josephson) έναν περιθωριοποιημένο μεσήλικα, που η τοπική
κοινωνία θεωρεί παράφρονα μετά την
αποκάλυψη ότι κρατούσε έγκλειστη την οικογένειά του για πολλά χρόνια. Ο
πρωταγωνιστής της ταινίας γοητεύεται από την προσωπικότητα του Domenico με τον οποίο
ανακαλύπτει πως μοιράζονται κοινές υπαρξιακές ανησυχίες.
Σ’ αυτή την ταινία του Tarkovsky είναι εμφανής η επιρροή από το ψυχόδραμα του Bergman.
Ο κεντρικός ήρωας, επηρεασμένος από τη συνάντηση με τη νεαρή Eugenia και τον παράφρονα Domenico,
οδηγείται προς την ατομική κάθαρση.
Ανάλυση Ταινίας
«Ήθελα να κάνω μια ταινία για τη ρωσική
νοσταλγία, γι’ αυτή την ψυχική κατάσταση που αποτελεί ιδιομορφία του έθνους μας
και επηρεάζει κάθε Ρώσο που βρίσκεται μακριά από την πατρική του γη. Ολόκληρη η
ιστορία της ρωσικής μετανάστευσης επιβεβαιώνει την άποψη των δυτικών ότι «οι
Ρώσοι είναι κακοί μετανάστες»: είναι πασίγνωστη η τραγική ανικανότητά τους να
αφομοιωθούν, οι αδέξιες προσπάθειές τους να υιοθετήσουν ένα νέο ύφος ζωής. Πού
να φανταστώ όταν γύριζα τη Νοσταλγία
ότι η αποπνικτική αίσθηση νοσταλγίας που κατακλύζει το χώρο αυτής της ταινίας
θα γινόταν κλήρος μου για όλη την υπόλοιπη ζωή μου, ότι από τώρα ώσπου να
τελειώσουν οι μέρες μου θα κουβαλώ μέσα μου αυτό το σαράκι.»
Α. Tarkovsky





