περιβάλλον και πολιτική
Μηνύματα από το 7ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Κύμης
[Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Κυριακάτικη Δημοκρατία στις 16 Αυγ. 2026 *]
Μια μικρή αναδρομή
Το φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Κύμης δημιουργήθηκε το 2020, μία απ’ τις χρονιές της λεγόμενης πανδημίας. Τότε που ζούσαμε με μηνύματα για να βγούμε έξω, με σημάδια αποστάσεων στα πεζοδρόμια και τα καταστήματα… για να μην πλησιάζουμε ο ένας τον άλλον και τότε που θεωρείτο ότι κοινωνικά το ορθό ήταν να κρατά αποστάσεις ο ένας άνθρωπος από τον άλλον.
Σε αυτή την συνθήκη της μεγάλης κοινωνικής αποστασιοποίησης, σκέφτηκα ότι κάτι μπορούσε να γίνει το καλοκαίρι του 20 και μέσα από προβολές κάποιων ντοκιμαντέρ με θέμα το περιβάλλον να μας δοθεί η ευκαιρία να βρεθούμε κάποιοι άνθρωποι μεταξύ μας. Αυτή ήταν η αφορμή. Ξεκινήσαμε με ντοκιμαντέρ κατά της αιολικής ενεργειακής βιομηχανίας, μιας βαριάς βιομηχανίας που πλήττει έντονα το ελληνικό φυσικό περιβάλλον. Η ιδέα ήταν καλή, η αίσθηση ήταν καλή και έτσι το ξαναδοκιμάσαμε και τη δεύτερη χρονιά και σιγά-σιγά φτάσαμε στην έκτη χρονιά και την έβδομη διοργάνωση. Το Φεστιβάλ παραμένει σε μεγάλο βαθμό περιβαλλοντικό, αλλά το βαθύτερο θέμα του είναι η ομορφιά του κόσμου και στο κέντρο αυτής της προσπάθειας είναι ο άνθρωπος, γιατί στο κέντρο του περιβάλλοντος πρέπει να είναι ο άνθρωπος και η σχέση του με τους άλλους, με την ίδια τη φύση και τον κόσμο. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι έχουν προβληθεί ταινίες για δάση και οικολογία, για τέχνη και λαϊκό πολιτισμό, το Μεξικό και την Βραζιλία, τους πρόσφυγες και τους ψυχικά ασθενείς, τους καλλιτέχνες και τους δημιουργούς, τους επιστήμονες και τους γεωργούς κ. π. α.
Άλλωστε είναι ποτέ δυνατόν να χάνονται ανθρώπινες ζωές και να λέμε ότι αυτό δεν μας ενδιαφέρει γιατί δεν είναι αυστηρά οικολογικό; Σε κάθε περίπτωση το Φεστιβάλ είναι μία εορταστική διαδικασία για φίλους και επισκέπτες! Ταυτόχρονα όμως θέλουμε οι θεατές να φεύγουνε μεν προβληματισμένοι για κάποια θέματα που μπορεί να είναι δυσάρεστα από πλευράς πραγματικότητας, αλλά με μία αίσθηση δυνατότητας δράσης και μία επιθυμία για έναν καλύτερο κόσμο!
Τα θέματα των ντοκιμαντέρ
Τα φετινά ντοκιμαντέρ είχαν ως κύρια θέματα: το νερό, στην άγρια κατάστασή του όπως στην περίπτωση της Μάνδρας, στην μυστική μορφή του (“Η μνήμη του νερού”) στην άλογη χρήση του (κατασπατάληση σε data centers) και στις απειλές εις βάρος του (ιδιωτικοποίηση και ρύπανση). Την Ελλάδα του 60, με εικόνες από την Λευκάδα εκείνης της εποχής, όπου φτώχεια και αγώνας ήταν η καθημερινότητα, μαζί όμως και ομορφιά άσπιλων ακόμη τόπων… Την ιστορία και το ξεκίνημα της οικολογίας στην Ελλάδα, με την συγκλονιστική περίπτωση του Κουρουπητού στα Χανιά (χρόνια μόλυνσης και προστίμων εις βάρος της παρανομούσας χώρας μας) και τις επιδράσεις των οικολογικών τάσεων των 80’s στην διαμόρφωση των πρώτων οικολογικών δράσεων στην χώρα μας. Την Τέχνη της Πέτρας σε Μάνη (με τον σπουδαίο γλύπτη και αφηγητή Μιχ. Κάσση) και στην Κύμη («Μαντριά, το ζευγάρωμα της πέτρας με τον χρόνο»). Η τελευταία προβολή αφορούσε την Πολυκλινική Αθηνών και τον βίο του π. Πορφυρίου σε αυτήν.
Το μεγάλο όμως θέμα, ήταν ένα ζήτημα μνήμης και ανθρώπινης κατάστασης: το δράμα της προσφυγιάς στην Κύπρο του 74, τα ελληνόπουλα του εμφυλίου που βρήκαν περίθαλψη και φροντίδα και μεγάλωσαν στην τότε Τσεχοσλοβακία (σε ντοκιμαντέρ και προσωπικό βίωμα του Γ. Αγαθονικιάδη) και η μεγάλη πληγή του ελληνισμού για τον 20ο αιώνα, η μικρασιατική καταστροφή!
Στόχοι και επιδιώξεις
Στην επιλογική ομιλία πριν από την τελευταία προβολή, στο Θέατρο του Μουσείου της Κύμης, με όλο το Αιγαίο να απλώνεται μπροστά στα μάτια των θεατών ειπώθηκαν κυρίως τα ακόλουθα: “Το φεστιβάλ είχε ως κεντρικό θέμα τον άνθρωπο και την μνήμη και κλείνει με ένα ντοκιμαντέρ που αφορά έναν Άγιο της Εκκλησίας, τον π. Πορφύριο και την 33χρονη παρουσία του στην Πολυκλινική Αθηνών, στην καρδιά της Αθήνας, την Ομόνοια”. Στην συνέχεια εξηγήθηκε η κάπως προκλητική (για τις κρατούσες αντιλήψεις) σχέση ανάμεσα σε μία περιβαλλοντική οργάνωση και έναν γηραιό Μητροπολίτη και κάποιους Αγίους: “Η σχέση αυτή μετράει ήδη 5 χρόνια και αφορμή υπήρξε η προστασία της Ι. Μονής Αγίου Χαραλάμπους Λευκών, ενός ιστορικού μοναστηριού με σχεδόν 1000 έτη ζωής, το οποίο κινδυνεύει από την μεγάλη απειλή που υπάρχει στην Εύβοια και είναι η αιολική βιομηχανία. Στις πρώτες μεταξύ μας συζητήσεις με τον Σεβασμιότατο από την δικιά μου την μεριά διατυπώθηκε η βαθιά πεποίθηση μου ότι ο κόσμος φτιάχτηκε “καλός λίαν”, δηλαδή πολύ όμορφος και ο Σεβασμιότατος μου πρόσθεσε ότι και ο Θεός έβαλε τον άνθρωπο στον παράδεισο για να φυλάσσει αυτό τον κόσμο που μας παραδόθηκε. Η προβολή έχει και ως παράλληλο σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού στην προστασία των βυζαντινών αρχαιολογικών μνημείων από την εκβιομηχάνιση των τόπων μας λόγω ΑΠΕ δίπλα σε αυτά. Όταν πρώτο μιλήσαμε για το πρόβλημα της Μονής του Άγ. Χαράλαμπους Λευκών (την Ημέρα Περιβάλλοντος του 2021) διαβάστηκε ένα κείμενο του καθ. Αρχ/γίας και καλού φίλου, του Δ. Δ. Τριανταφυλλόπουλου, που έκλεινε με την ευχή οι Άγιοι Χαράλαμπος, Νεκτάριος και Πορφύριος να προστατεύσουν το μοναστήρι τους. Τότε έμαθα ότι την 3ετία της τελευταίας δεκαετίας του 19ου αι, που ο φυσιολάτρης και αρχαιογνώστης Άγ. Νεκτάριος την πέρασε στην Κύμη επισκεπτόταν τον τόπο της μονής γιατί πολύ του άρεσε το υπέροχο τοπίο. Και όσο για τον Αγ. Πορφύριο εκεί εμόνασε κάποια από τα αρχικά χρόνια του μοναστικού του βίου. Στον αγώνα για την προστασία της μονής και του τόπου, μετά από 5 χρόνια προσπαθειών και κόπου, μπορούμε να πούμε ότι τα έχουμε καταφέρει καλά…”
Η ομιλία ολοκληρώθηκε λέγοντας: “Αυτό το μεγάλο που έχει προσφέρει και σε μένα και σε πολλούς άλλους ανθρώπους ο π. Πορφύριος είναι η παρηγορία. Και αυτό λείπει πάρα πολύ από τη ζωή μας. Αυτή η παρηγορητική διάθεση ως στάση ζωής, στον δύσκολο βίο μας που ενίοτε γίνεται και δυσκολότερος, είναι πάρα πολύ σπουδαίο πράγμα. Θα έλεγα λοιπόν, ότι ας κρατήσουμε το προηγούμενο και ας δούμε και τα 30 χρόνια της ζωής του π. Πορφυρίου στο χειρότερο σημείο της Αθήνας, στην Ομόνοια και το τι προσέφερε. Ας το κρατήσουμε και ας προσπαθήσουμε στο βαθμό που μπορούμε να γίνουμε και εμείς παρηγορητικοί για τους άλλους ανθρώπους γύρω μας. Και ταυτόχρονα ας γίνουμε σύντροφοι στη ζωή, στις δυσκολίες, στους αγώνες και σε όλα όσα αξίζουν”.
Νομίζω ότι αυτά τα τελευταία είναι κάποια από τα πιο δυνατά μηνύματα που άφησε πίσω της η διοργάνωση αυτής της χρονιάς. Αν κάτι από αυτά περάσουμε στην καθημερινότητά μας, έστω και λίγο, τότε και για την Φύση του Τόπου μας και για την Ζωή των ανθρώπων του θα μπορούμε να προσδοκούμε σε ένα καλύτερο μέλλον. Μεσούντος του θέρους και εγγύς του Δεκαπενταυγούστου αυτή είναι η δική μου εκ βαθέων ευχή!
11/8/2026
*το άρθρο σε pdf στην εφημερίδα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου