Ζήσης Σαρίκας: Τὰ ψί­χου­λα

 

planodion on 4 Ἰανουάριος 2026 Ζήσης Σαρίκας (Ἀφιέρωμα 02/22) Τὰ ψί­χου­λα ΗΓΑΜΕ ΕΠΙΣΚΕΨΗ σ' ἕναν γέ­ρο ἐνε­νην­τά­ρη. Κον­τός, μὲ ἄσπρα μαλ­λιά, εὐ­θυ­τε­νής, μὲ γλυ­κὸ καὶ ἀνε­παί­σθη­τα κα­χύ­πο­πτο βλέμ­μα. Μό­νο ποὺ ἔσερ­νε τὰ πο­δα­ρά­κια του – τὸν εἶ­χαν ρη­μά­ξει τα ἀρ­θρι­τι­κά. Τὸ σπί­τι του ἦταν κα­λό, ἀλ­λὰ τὰ ἔπι­πλα λί­γα καὶ φτω­χι­κά – ἀπὸ συ­νει­δη­τὴ λι­τό­τη­τα καὶ ἀνα­πό­φευ­κτη φτώ­χεια. Ἕνα ξε­θω­ρια­σμέ­νο τσό­λι στὸ πά­τω­μα, λευ­κὲς πλα­στι­κὲς πο­λυ­θρό­νες ἀγο­ρα­σμέ­νες ἀπ' τοὺς γύ­φτους, ἕνα πτυσ­σό­με­νο τρα­πε­ζά­κι, ἕνας καμ­που­ρια­σμέ­νος κα­να­πές, τραν­ζί­στορ καὶ τη­λε­ό­ρα­ση. Μιὰ κου­κου­νά­ρα ζέ­σται­νε τὸ χῶ­ρο. Κά­τω ἀπ' τὸ τρα­πέ­ζι, σω­ροὶ τὰ ψί­χου­λα.        Βο­λευ­τή­κα­με —κά­τω στὸ δρό­μο σμά­ρια οἱ πα­ο­κτσῆ­δες τρα­βοῦ­σαν σα­λα­γῶν­τας γιὰ τὸ μάτς— μας πρό­σφε­ρε κο­νιάκ, ταγ­κια­σμέ­νους ξη­ροὺς καρ­ποὺς καὶ κά­τι μι­κρὰ γλυ­κά. Τσουγ­κρί­σα­με στὴν ἐπα­νά­στα­ση. Γυά­λι­ζαν τὰ μά­τια του κι ἡ γλῶσ­σα του ρο­δά­νι. Ἐρ­γα­τιά, πα­ρά­νο­μες συγ­κεν­τρώ­σεις, συλ­λα­λη­τή­ρια, ξύ­λο, ἐξο­ρί­ες – τὸ δό­σι­μο μιᾶς ζω­ῆς γιὰ ἕναν ἐγ­κό­σμιο σκο­πό. Ἔβγαι­ναν ἀβέρ­τα οἱ νε­κροὶ ἀπ' τοὺς τά­φους – πα­λιοὶ σύν­τρο­φοι, ἀν­τί­πα­λοι δε­ξιοὶ κι ἀρι­στε­ροί, χω­ρο­φυ­λά­κοι, χα­φιέ­δες, Γερ­μα­νοί. Μι­κρὴ ἀκρο­α­ρι­στε­ρὴ ὀρ­γά­νω­ση – ἡ γνω­στὴ ἱστο­ρία, ἡ δρά­κα τῶν λί­γων ποὺ ἐρ­γά­ζε­ται γιὰ τὸ κα­λὸ τῶν πολ­λῶν, οἱ ὁποῖ­οι οὔ­τε θέ­λουν οὔ­τε νοιά­ζον­ται. Ἐλευ­θε­ρία, ἰσό­τη­τα, δι­καιο­σύ­νη – σε­μνὰ ἀκού­γον­ταν ἐκεῖ μέ­σα οἱ βα­ριές, τυ­ραν­νι­σμέ­νες λέ­ξεις. Κι ἡ ἀφή­γη­ση νὰ στέ­κε­ται στὸ ὕψος της, δί­χως μεμ­ψι­μοι­ρία καὶ πι­κρία, πα­ρὰ τὶς δια­ψεύ­σεις, μὲ πει­σμα­τι­κὰ ὑπαρ­κτὴ τὴν ἐλ­πί­δα, ποὺ συ­νό­δευε γο­η­τευ­μέ­νη τὴν πα­ρέκ­κλι­ση – ὁ γέ­ρος δὲν εἶ­χε συμ­με­τά­σχει πο­τὲ στὴ μοι­ρα­σιὰ τῆς ἐξου­σί­ας. Κα­μιὰ νύ­ξη σὲ προ­σω­πι­κά, κα­μιὰ ἠθο­γρα­φι­κὴ πε­ρι­γρα­φή, τὸ ζη­τού­με­νο ἔμε­νε ἕνα. Οὔ­τε στιγ­μὴ δὲν μοῦ 'ρ­θε νὰ σαρ­κά­σω.        Ἦταν χορ­τα­στι­κὰ τὰ ψί­χου­λα τοῦ γέ­ρου. Πηγή: Ζή­σης Σα­ρί­κας, Ψί­χου­λα, Μι­κρὰ πε­ζά, Πα­νο­πτι­κόν, Γ΄ ἔκ­δο­ση, 2019 (Α΄ ἔκ­δο­ση, Νη­σῖ­δες, 1998). Γιὰ τὸ ἀ­φι­έ­ρω­μα δεῖ­τε τὴν Εἰ­σα­γω­γή: Γιάν­νης Πα­τί­λης: «Ζή­σης Σα­ρί­κας. Ἕνας ὀξὺς ἐλευ­θε­ρια­κὸς πα­ρα­τη­ρη­τὴς τῆς νε­ο­ελ­λη­νι­κῆς πραγ­μα­τι­κό­τη­τας» Ζή­σης Σα­ρί­κας (Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1953). Σπού­δα­σε Nε­ο­ελ­λη­νι­κὴ Φι­λο­λο­γία καὶ Φι­λο­σο­φία στὴ Φι­λο­σο­φι­κὴ Σχο­λὴ τοῦ Ἀρι­στο­τε­λεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λο­νί­κης. Εἶ­ναι συγ­γρα­φέ­ας, με­τα­φρα­στὴς καὶ ἐπι­με­λη­τὴς ἐκ­δό­σε­ων. Ἔγρα­ψε τὰ βι­βλία: Μῦ­θοι τῆς τε­χνο­λο­γί­ας (Ἐκ­δο­τι­κὴ Θεσ­σα­λο­νί­κης, 1987), Ψί­χου­λα: μι­κρὰ πε­ζά (Νη­σῖ­δες, 1998· Πα­νο­πτι­κόν, 2008), Τὸ ὅρα­μα τοῦ ὑπε­ράν­θρω­που: μιὰ ἑρ­μη­νεία τοῦ ἔρ­γου τοῦ Φρίν­τριχ Νί­τσε «Ἔ­τσι μί­λη­σε ὁ Ζα­ρα­τού­στρα» (Νη­σῖ­δες, 2003· Βά­νιας, 2008· Πα­νο­πτι­κόν, 2014), Μα­κριὰ ἀπ' τὸν κό­σμο (Πα­νο­πτι­κόν, 2008), Ἀν­θρώ­πι­νες σκιές (Πα­νο­πτι­κόν, 2012), Κυ­ρια­κὴ ρε­πό (Ἑστία, 2014). Ἔχει με­τα­φρά­σει στὰ ἑλ­λη­νι­κὰ τὸ σύ­νο­λο τοῦ φι­λο­σο­φι­κοῦ ἔρ­γου τοῦ Φρίν­τριχ Νί­τσε, ἔρ­γο ποὺ δι­ήρ­κε­σε εἴ­κο­σι χρό­νια, κα­θὼς καὶ ἔρ­γα τῶν Ντιν­τε­ρό, Μπα­κού­νιν, Στίρ­νερ, Φρόϊντ, Φου­κό, Μπον­τρι­γιάρ, Κα­στο­ριά­δη, Κοϊ­ρὲ καὶ τῶν στο­χα­στῶν τῆς Σχο­λῆς της Φραν­κφούρ­της. Ὑπῆρ­ξε διευ­θυν­τὴς τῆς σει­ρᾶς ἀρ­χαί­ων Ἑλ­λή­νων συγ­γρα­φέ­ων στὶς ἐκ­δό­σεις Ἐξάν­τας, κα­θὼς καὶ τοῦ βρα­χύ­βιου ἐκ­δο­τι­κοῦ οἴ­κου τοῦ Ἀρι­στο­τε­λεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λο­νί­κης. Τὸν Νο­έμ­βριο τοῦ 2016 τι­μή­θη­κε ἀπὸ τὴν Ἑται­ρεία Συγ­γρα­φέ­ων μὲ τὸ βρα­βεῖο "Δι­δῶ Σω­τη­ρί­ου" γιὰ τὸ σύ­νο­λο τοῦ ἔρ­γου του. Ση­μαν­τι­κὴ ἐ­νη­με­ρω­ση γιὰ τὴν πο­ρεί­α τοῦ ἱ­στο­λο­γί­ου: Δεῖ­τε ἐ­δῶ: Γιάν­νης Πα­τί­λης: Πλα­νό­δι­ον – Ἱ­στο­ρί­ες Μπον­ζάι. Στρο­φή .