ΥΔΡΑ

 

Του Γιάννη Σχίζα

Ο Ιμπραήμ την έλεγε «Μικρή Αγγλία» κι ορκιζόταν να πατήσει στο έδαφός της – όμως έμεινε με τους όρκους :  Η Ύδρα  με τα  186 πλοία που διέθετε  στο ξέσπασμα της επανάστασης του 1821 ήταν κυριολεκτικά απροσπέλαστη. Η Ύδρα πέρασε τη ναυτική ζωή της, όντας  το νησί των καπεταναίων, όπου κυριαρχούσε  ο Ανδρέας Μιαούλης, ο Κουντουριώτης, ο  Κριεζής, ο  Τσαμαδός, ο Σαχίνης, ο Τομπάζης, ο  Σαχτούρης, και πολλοί άλλοι, ανάλογης αξίας. Εκεί υπήρχε η  Ακαδημία Εμπορικού ναυτικού, που άρχισε να λειτουργεί αμέσως μετά την επανάσταση του 1821 και είναι η αρχαιότερη εν λειτουργία σχολή εμποροπλοιάρχων της ανατολικής Μεσογείου.

 

Η Ύδρα πέρασε μια περίοδο παρακμής  μετά τον ερχομό των ατμοκίνητων σκαφών, έως τη δεκαετία του 1950, οπότε η διασημότητά της εκτοξεύθηκε : Τότε  τέλειωσαν τα γυρίσματα του έργου  « Το παιδί και το δελφίνι», με πρωταγωνίστρια την Σοφία Λόρεν. Που ήταν στις μεγάλες ομορφιές της, όμως όλοι και όλα όσα γίνονταν ήταν εκπληκτικά : Οι ηθοποιοί, τα πλάνα του νησιού, τα κτίσματα, το τοπικό κλίμα – το couleur locale, που λένε σε απλά ελληνικά... Στη συνέχεια  η Ύδρα έδωσε το έδαφός της για να γυριστεί η «Φαίδρα» (1962), έργο βασισμένο σε αρχαιοελληνικό μύθο, με σκηνοθεσία του Ζυλ Ντασέν και πρωταγωνιστές την Μελίνα Μερκούρη και τον Άντονυ Πέρκινς : Που ήταν μεγάλη επιτυχία για την εποχή εκείνη, για όσους τουλάχιστον διέθεταν αισθητική και φιλοσοφική παιδεία…

Τα «καλλιτεχνικά ερεθίσματα» συν τα αναμφισβήτητα προσόντα της Ύδρας αποτέλεσαν κίνητρο για το σχηματισμό μιας κοινότητας λογοτεχνών,  ζωγράφων, γλυπτών, καλλιτεχνών και εν πάσει περιπτώσει αργόσχολων, που εγκαταστάθηκε και «ξεχειμώνιαζε» στην Ύδρα , κάποτε το μισό χρόνο. Τον άλλο μισό οργάνωνε τη ζωή και τις υποθέσεις της και νοσταλγούσε ή εμπνεόταν, αφιερωμένη στις καλές τέχνες . Διάσημοι Έλληνες και ξένοι ζωγράφοι απεικόνισαν στα έργα τους τα τοπία της  - καλλιτέχνες όπως ο Πάμπλο Πικάσσο και ο Μαρκ Σαγκάλ πρωτοστάτησαν σε αυτό το «σπορ».. Η Ύδρα έγινε πόλος έλξης επώνυμων όπως οι Λένον, Κλάπτον, Rolling Stones, Ωνάσης και Κάλλας, Τζάκι, Ρεξ Χάρισον, Πήτερ Ουστίνωφ, Σοράγια, Χένρι Μίλερ, και ο Λέοναρντ Κοέν -ο οποίος είχε σπίτι στο νησί-, η Μελίνα με τον Ντασέν και πολλοί άλλοι. Το νησί υπήρξε επίσης τόπος έμπνευσης  και δημιουργίας για πολλούς ανθρώπους  των καλών  τεχνών όπως ο Χατζηκυριάκος Γκίκας, ο Σεφέρης, ο Εγγονόπουλος, ο Χένρι Μίλερ, ο Τέτσης, ο Βυζάντιος. Κάτοικοι του εξωτερικού ήρθαν εδώ για μόνιμη εγκατάσταση, ενώ τα τελευταία χρόνια Έλληνες και ξένοι επιχειρηματίες, καθώς και εικαστικοί με όχι αναγνωρισμένη (από πρώτη προσέγγιση) τη διεθνή φήμη, αγόρασαν σπίτια και τα ανακατασκεύασαν.. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Ύδρα υπάρχει παράρτημα της Σχολής Καλών Τεχνών από το 1936, το οποίο στεγάζεται  στο τετραώροφο αρχοντικό του Εμμανουήλ Τομπάζη και της Ξανθής Δ. Σαχίνη .

ΘΕΡΙΣΜΟΣ ΜΕ ΔΡΕΠΑΝΙ

Στην Ύδρα παρακολούθησα να θερίζουν με το δρεπάνι το σιτάρι, το έτος 1980…Παρακολούθησα τα μουλάρια να εκτελούν όλες τις δουλειές, και μάλιστα να γίνεται ξεσηκωμός όταν απειλήθηκε η μονοκρατορία τους : Γιατί το νησί δεν τα είχε  - κι ούτε τα έχει  καλά -   με τις μηχανές εσωτερικής καύσεως. Στη συνέχεια βρέθηκα στην Ύδρα το 2014, με αφορμή το κυπριακό θέμα, για να μιλήσω σε εκδήλωση  με τον Σάββα Καλεντερίδη και τον Κώστα Ζουράρη. Προσοχή, ο δεύτερος δεν είπε τότε  την περίφημη έκφρασή του «και να δώσουμε ένα νησάκι στους Τούρκους δεν τρέχει τίποτε» : Αυτό το άφησε για αργότερα….

Η σημερινή Ύδρα μοιάζει καταπληκτικά με τη παλιά, το λιμάνι της δεν έχει αλλάξει καθόλου, είναι πάντοτε «γατοβριθής»,  οι γάτες έρχονται δεύτερες  στη φυσική παρουσία – ύστερα από  τα 2000 άτομα που φέρονται ως  μόνιμοι κάτοικοι. Τα  σπίτια της είναι γενικώς «διατηρητέα» - με χαρακτηριστικές τις  χρωματιστές πόρτες και παράθυρα καθώς και με τα λευκά περιγράμματα. Στο  εσωτερικό των σπιτιών εντυπωσιάζουν  τα  ψηλοτάβανα δωμάτια και οι  επίσημες σάλες με τα ξύλινα ζωγραφιστά ταβάνια και τις τοιχογραφίες. Στα μουσεία των Λάζαρου και Παύλου Κουντουριώτη παίρνεις  μια ιδέα για την ακριβή επίπλωση και τα διακοσμητικά αντικείμενα που είχαν τα σπίτια των πλούσιων Υδραίων,  τα οποία έφερναν από το εξωτερικό.

Το μόνο άσχημο που βλέπεις   ξεμακραίνοντας  από τη πόλη, είναι  οι σπιταρώνες που  σκαρφαλώνουν στο βουνό, το οποίο  δεσπόζει  της Ύδρας, φιλοξενώντας  μοναστήρια και εκκλησίες. Απέναντί τους είναι μια θάλασσα μαγική, που αστράποβολάει μέσα στον ήλιο, και δυο ασήμαντες νησίδες, οικοθέση κανονική για ξωκλήσια. Ένα ανηφορικό μονοπάτι οδηγεί  σε περίπου 1 ώρα στη φημισμένη μονή της Ύδρας, που γιορτάζει στις 20 Ιουλίου. Το ανέβασμα, αν και κουραστικό όταν δεν επικουρείται από ζωντανά,  είναι ελάχιστα ζημιογόνο, καθώς η  θέα είναι μαγική. Το μοναστήρι για το οποίο μιλάμε είναι του Προφήτη Ηλία ,χρονολογείται από το  1813 και ήταν μετόχι της Μονής Φανερωμένης, με  καθολικό που  είναι βασιλική με τρούλο και θυμίζει αγιορείτικο κτίσμα. Στο εσωτερικό του φυλάσσονται ενδιαφέρουσες εικόνες, υπάρχει ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο και ο Παντοκράτορας που  αντικρίζει  τους πάντες από τον τρούλο.

 ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ

Το λιμάνι της Ύδρας σου δίνει διαρκώς την αίσθηση γιορτής, είναι πάντα πολύκοσμο, με ανθρώπους που κινούνται προς και από τα διάφορα μαγαζιά της – όταν δεν πηγαίνουν να ξεκουραστούν στην «Λαγουδέρα» , ένα δημοφιλές μπαρ. Πάντως η Ύδρα δεν αποφεύγει τη μια και μεγάλη γιορτή στο τέλος του Ιουνίου, που είναι τα Μιαούλεια,  με εκδηλώσεις αφιερωμένες στη δράση του Ναύαρχου Μιαούλη και όλων των  πυρπολητών. Η γιορτή περιλαμβάνει και έναν εμπρησμό(!), που είναι αναπαράσταση της φωτιάς που κατέκαψε τουρκικό πλοίο…

 

Πρόσφατα βρεθήκαμε εκεί με τον Όμιλο Φίλων Βουνού και Θάλασσας, και (τουλάχιστον) κάποιοι μπήκαμε σε σκέψεις για το μέλλον αυτού του τόπου με τον «Υπερτουρισμό» :  Τον Υπερτουρισμό που κατακλύζει τους χώρους αναψυχής, που κάνει τον εγχώριο άνθρωπο να είναι μειονοτικός, που εισάγει παντού ξένες πινακίδες και  διακόπτει την ομαλή λειτουργία  ή βάζει εμπόδια στην τοπική κοινωνία.

 Ένα μικρό ποτήρι μπύρα κόστους 7 ευρώ, με έβαλε σε σκέψεις : Να υποθέσουμε ότι στο μέλλον όλα θα είναι ακριβά και θα γίνονται ακριβότερα έως πανάκριβα;